Heretic κριτική της ταινίας Η Εξέγερση (The Uprising, 2026)

Από τον Heretic κριτικό Γιάννη Κρουσίνσκυ

Τα άκρως παραστατικά κινηματογραφικά κάδρα της ταινίας του Πολ Γκρίνγκρας, προσδίδουν μια αίσθηση εγγύτητας στον τρόπο αντίληψης των προσωπικοτήτων, αλλά και στον ίδιο τον αέρα που φαινόταν να αποπνέει η ζήση εκείνης της αποκαρδιωτικά σκοτεινής εποχής.

Στα οπτικοποιημένα κομμάτια, μελετημένης κινηματογραφικής Κατασκευής και τελικά επιτυχημένης καλλιτεχνικής Αισθητικής, η ταινία σε έχει κερδίσει ήδη!

Η ψυχική διάσταση των προσώπων βοηθά πολύ το σενάριο να αποκτήσει την κατάλληλη καλλιτεχνική αύρα Εξέγερσης, που υπερβαίνει τα εμπόδια της εξουσίας και που επιφέρει χαρακτήρα ανυπολόγιστης πυγμής, ξεπερνώντας έτσι -εκτός από τις δυνάμεις της ανθρώπινης σάρκας- και τον αμείλικτο Χρόνο.

Η μελετημένη μέριμνα του σεναρίου της ταινίας αποδεικνύεται αφοσιωμένη στις ιστορικές προσωπικότητες και στα πιστεύω αυτών. Η ταινία “Η Εξέγερση” είναι επιβλητική, συμπαγής και μυσταγωγική.

Ανάλυση

Εισαγωγή…

Αγγλία, 14ος αιώνας. Μετά το θανατηφόρο πέρασμα της πανώλης, η οποία αφάνισε σχεδόν το μισό πληθυσμό, η ζωή για τους πάμφτωχους χωρικούς είναι πλέον μαρτυρική. Για τρεις λόγους. Πρώτον, λόγω της βαρύτατης απώλειας των συγγενών τους. Δεύτερον, εξαιτίας του μεγαλύτερου μόχθου, που πλέον οι ίδιοι έχουν αναλάβει να επωμιστούν για να ζήσουν. Και τρίτον, διότι οι φόροι που πληρώνουν στο βασιλιά της χώρας δεν έχουν το παραμικρό ίχνος οικονομικής ελάφρυνσης.

Το δε συμβούλιο αυλικών του βασιλιά Ριχάρδου II, αποφασίζει άκριτα πως για ακόμη μια φορά η στρατηγικά ιδανικότερη επίλυση, προκειμένου να ενισχυθεί οικονομικά η χώρα, είναι να πληρώσουν φόρους οι χωρικοί. Και μάλιστα, πιο αυξημένους. Η ταινία μάς συστήνει εξαρχής με λακωνικό τρόπο, τους δύο κεντρικούς αντίπαλους ήρωες.

Από τη μια πλευρά, τον πρωταγωνιστή νεαρό αγρότη, που έχοντας ταπεινή σκέψη και τιμώντας τη δουλειά του, χρησιμοποιεί το όνομα Ζευγολάτης (Ploughman). Και από την άλλη, τον ανταγωνιστή έφηβο βασιλιά Ριχάρδο II, ο οποίος δείχνει ασταθής για να ανταποκριθεί στην ηγετική θέση του επιβλητικού ανθρώπου κάτω από το στέμμα. Και μέχρι στιγμής ακούει, μόνο ό,τι του λένε οι ηλικιωμένοι, ιδιοτελείς σύμβουλοί του. Αλλά και απόκοσμες προειδοποιήσεις, στα πυρετώδη όνειρά του…

Γενικώς…

Η νέα ταινία του σκηνοθέτη Πολ Γκρίνγκρας, με τίτλο “Η Εξέγερση” (“The Uprising” 2026), ανταποκρίνεται σε αληθινά ιστορικά γεγονότα, που ξεκίνησαν να συμβαίνουν από το έτος 1381 και έπειτα στην Αγγλία. Μεταξύ άλλων ονομασιών, η Εξέγερση αυτή ονομάστηκε και ως “Η Εξέγερση των Χωρικών” (Peasants’ Revolt). Οι αρχικές θετικές εντυπώσεις, που σχηματίζει αδιαμφισβήτητα ο θεατής, έχουν να κάνουν με τη μυσταγωγική κινηματογραφική Αισθητική της ταινίας, ως προς την επιβλητική και αλάνθαστη παραστατικότητά της. Τα άκρως παραστατικά κινηματογραφικά κάδρα της ταινίας, προσδίδουν μια αίσθηση εγγύτητας στον τρόπο αντίληψης των προσωπικοτήτων, αλλά και στον ίδιο τον αέρα που φαινόταν να αποπνέει η ζήση εκείνης της αποκαρδιωτικά σκοτεινής εποχής.

Η αδικία μαζί με την εύλογη οργή στη γεμάτη μόχθο ζωή των χωρικών, η απέραντη γη στην οποία μάχονται χωρικοί και αυλικοί, η αλαζονεία των αυλικών κόντρα στην αγανάκτηση των χωρικών, καθώς και τα πιο οργανικά στοιχεία που αντανακλούν “χειροπιαστά” την όλη πολεμική Προβληματική του έργου (όπως η λάσπη, το αίμα, η ομίχλη, οι φωτιές, τα σπαθιά, το δρεπάνι) μεταφέρονται στον θεατή δίχως προσπάθεια. Σε αυτά τα οπτικοποιημένα κομμάτια, μελετημένης κινηματογραφικής Κατασκευής και τελικά επιτυχημένης καλλιτεχνικής Αισθητικής, η ταινία σε έχει κερδίσει ήδη! Ήταν εντυπωσιακή και ταξιδιάρικη, η άρτια Αισθητική της συγκεκριμένης ταινίας.

Μια πραγματική απόλαυση, για τα μάτια του απαιτητικού κινηματογραφόφιλου. Τα προσεγμένα σκηνικά, η ιδανικά ρυθμισμένη διεύθυνση φωτογραφίας, τα εκφραστικά κοστούμια, αλλά και τα μελετημένα σκηνοθετικά πλάνα μεταφέρουν τον θεατή πειστικότατα αμέσως, όχι μόνο σε εκείνον τον σκοτεινό αιώνα. Αλλά και στο ομιχλώδες, άγριο, αμφιβόλου μέλλοντος, καθημερινό βίωμα των αντιμαχόμενων ανθρώπων εκείνης της εποχής. Οι αποφασισμένοι χωρικοί εναντίον των ανένδοτων αυλικών δηλαδή. Η μουσική της ταινίας επιλέγει να παρουσιάζει ένα σταθερό θέμα σύνθεσης, που υποδηλώνει πολλά συναισθήματα για τις παρούσες συνθήκες.

Τα πλήθη και τα κεντρικά πρόσωπα των δύο πλευρών, διαμοιράζονται όμορφα στην ταινία. Όσον αφορά την κινηματογράφηση στα πλήθη, τις εντυπώσεις κερδίζει η πλευρά των χωρικών. Πολύ θετικό σημείο, τα επαναστατικά υπό χαμηλούς τόνους τραγούδια, που καθρεπτίζουν την αντιστασιακή ενότητα και την αναπτέρωση του ηθικού, αυτού του εμπνευσμένου πλήθους. Με ένα τραγούδι, που το έλεγαν αρκετά πριν συναντήσουν στην όχθη του ποταμού Τάμεση τον βασιλιά. Αλλά και με ένα ακόμη τραγούδι, που μόλις το έλεγαν οι χωρικοί, γαλήνευαν, λίγο πριν αντικρίσουν από κοντά τους “Καταστατικούς Χάρτες” (Charters), στους οποίους θα καταγράφονταν υπό τη βασιλική σφραγίδα (και επομένως έγκριση) τα δίκαια αιτήματά τους επισήμως.

Όσον αφορά την κινηματογράφηση στα κεντρικά πρόσωπα του έργου, ο θεατής αντιλαμβάνεται ακόμη πιο παραστατικά την οπτική γωνία του πρωταγωνιστή κεντρικού ήρωα, Ζευγολάτη. Ο ίδιος έχασε την οικογένειά του, λόγω πανώλης. Και πλέον μοχθεί ολομόναχος να κερδίσει το βιος του, δουλεύοντας διαρκώς και αποκτώντας έτσι μια ψυχοσωματική υπαρξιακή σχέση, με την ίδια τη γη. Καθότι –πέραν της καθοριστικής δουλειάς του- στα εδάφη αυτά βρίσκονται οι ταπεινοί, μα σημαντικοί τάφοι των προγόνων του. Από αυτούς τους οικογενειακούς ταπεινούς (μόνο απλοί ξύλινοι σταυροί στο λασπωμένο χώμα), μα συνάμα ιερούς τάφους, ο Ζευγολάτης θα πάρει μεγάλη ψυχική δύναμη πριν από τη μεγάλη Εξέγερση των χωρικών, αλλά και μετά το αποτέλεσμά της. Ο δε ανταγωνιστής του, βασιλιάς Ριχάρδος II, παίρνει ψυχική δύναμη μόνο από την ηθική υποστήριξη της ζωντανής μητέρας του, της Λαίδης Τζοάν του Κεντ.

Αυτή είναι μία βασική δραματουργική διαφορά, μεταξύ πρωταγωνιστή και ανταγωνιστή στο έργο! Δηλαδή η ψυχική ανατροφοδότηση, προερχόμενη από νεκρούς και από ζωντανούς, αντιστοίχως. Ενώ υπάρχει και η αντισταθμισμένη ομοιότητα μεταξύ πρωταγωνιστή και ανταγωνιστή, ότι δηλαδή γενικώς οι οικογενειακοί δεσμοί τρέφουν το Πνεύμα τους, ανεξαρτήτως από το σε ποια κοινωνική βαθμίδα ανήκουν Ζευγολάτης και Ριχάρδος II. Όλο αυτό, μέσα από την κινηματογραφική διάσταση του έργου, καταδεικνύει κάτι σημαντικό για τον αγγλικό ψυχισμό επί μεσαιωνικών ετών. Ενώ η αλλιώτικη κατασκευή των οικογενειακών τάφων, των αγαπημένων προσώπων μεταξύ πρωταγωνιστή και ανταγωνιστή, τονίζει στον αντίποδα μια προκλητική οικονομική διαφορά στις κοινωνικοϊστορικές θέσεις τους (ταπεινοί τάφοι αγαπημένων προσώπων πρωταγωνιστή / βασιλικός τάφος του πατέρα του ανταγωνιστή, τον οποίον επισκέπτεται η Λαίδη Τζοάν).

Το σενάριο της ταινίας αποδεικνύεται πραγματικά διαβασμένο, απέναντι στα ιστορικά αληθινά γεγονότα, αυτής της Εξέγερσης! Για αυτό το λόγο πέραν της εμπνευσμένης -*κατά κύριο λόγο- μυθοπλαστικής παρουσίας του Ζευγολάτη, δίνει παράλληλα πολύ χώρο και ηχηρή φωνή στα αληθινά ιστορικά πρόσωπα της Εξέγερσης των χωρικών. Και πράγματι, τα ονόματα των δύο πιο δυναμικών μορφών των εξεγερμένων, Τζον Μπολ (αιρετικός κληρικός επαναστάτης) και Γουάτ Τάϊλερ (εμπειροπόλεμος στρατιώτης της Αγγλίας που αργότερα επαναστάτησε), αφορούν υπαρκτά ιστορικά πρόσωπα, που διαδραμάτισαν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στην εμπνευσμένη αντίσταση των χωρικών.

Η ταινία βεβαίως, χρησιμοποιεί τα ιστορικά γεγονότα, αλλά και το δικό της μυθοπλαστικό κινηματογραφικό αποτύπωμα, μαζί. Κάτι που φυσικά ισχύει και για τα κρίσιμα πρόσωπα του σεναρίου. Φερειπείν, ο κεντρικός νεαρός ήρωας Ζευγολάτης (Ploughman), καθώς και η γενναιόψυχη κοπέλα Άλις, αποτελούν εμπνευσμένα μυθοπλαστικά πρόσωπα, διαδραματίζοντας καταλυτικό ρόλο στην αντίσταση των χωρικών. Επιπλέον, η ψυχική διάσταση αυτών των συγκεκριμένων προσώπων βοηθά πολύ το σενάριο να αποκτήσει την κατάλληλη καλλιτεχνική αύρα Εξέγερσης, που υπερβαίνει τα εμπόδια της εξουσίας και που επιφέρει χαρακτήρα ανυπολόγιστης πυγμής, ξεπερνώντας έτσι –εκτός από τις δυνάμεις της ανθρώπινης σάρκας- και τον αμείλικτο Χρόνο.

Επιπροσθέτως αξίζει να σημειώσουμε, ότι ιστορικά υπάρχει μια υποθετική συσχέτιση με ένα σκοπίμως χρησιμοποιημένο ψευδώνυμο (για λόγους προστασίας, ώστε να μην ενοχοποιούταν από τα στρατεύματα της εξουσίας, ο αρχηγικής μορφής εξεγερμένος χωρικός). Το *ψευδώνυμο “Piers Plowman.” Εμπνευσμένο, από το ομότιτλο αλληγορικό ποίημα του Γουίλιαμ Λάνγκλαντ (με πιο πιθανό έτος γραφής, το 1377). Το ψευδώνυμο αυτό ανήκε σε κάποιον σημαντικό χωρικό, ο οποίος αντιστάθηκε σθεναρά, λαμβάνοντας μέρος στα ιστορικά δρώμενα της Εξέγερσης που συζητάμε. Γεγονός που δικαιολογεί ακόμη περισσότερο, την ονομαστική παρουσία του βασικού χαρακτήρα “Ζευγολάτη” της ταινίας! Βεβαίως, με μια πρώτη παρατήρηση το όνομα “Plowman” αποτελεί αμερικανική γραφή, έναντι του βρετανικού “Ploughman” (αλλά από ό,τι φαίνεται, η γραμμένη λέξη “Plowman” εν έτει 1377 είχε αγγλικές μεσαιωνικές ρίζες, όπως και το “Ploughman”, απλώς μετά χρησιμοποιήθηκε περισσότερο στη σύγχρονη αμερικανική γραφή και λιγότερο στην αγγλική).

Συμπερασματικά

Η μελετημένη μέριμνα του σεναρίου της ταινίας αποδεικνύεται αφοσιωμένη στις ιστορικές προσωπικότητες και στα πιστεύω αυτών. Εφόσον αποδεικνύεται ιστορικά, ότι πράγματι ο κληρικός Τζον Μπολ για να εμπνεύσει περισσότερο τον αγώνα των χωρικών: Πρώτον, ανέφερε το παράδειγμα του Αδάμ και της Εύας (μην το δείτε από θρησκευτική σκοπιά, μα πιο πολύ σαν μια ισότιμα ανθρώπινη ματιά, κοινωνικής δικαιοσύνης για την εποχή, περιγράφοντας έτσι στους απλούς ανθρώπους τη δικαιωματική συσπείρωση για την Εξέγερση των χωρικών). Και δεύτερον, διαχώρισε τη Θέση των “απλών ανθρώπων” (χωρικών) ως εξεγερμένων ενάντια στο σύστημα των φόρων, μα και ως “αληθινών” απέναντι στο βασιλιά τους. Δηλαδή ο ίδιος είχε φιλοσοφία επανάστασης που εναντιώθηκε στα ιερατεία, στη δουλικότητα και στο συμβούλιο του βασιλιά. Όχι στον ίδιο το βασιλιά.

Κατά συνέπεια, η ταινία παραμένει πιστή στα ιστορικά γεγονότα, εξετάζοντας το ενδιαφέρον του κληρικού Τζον Μπολ να εμπνεύσει το πλήθος, ξεκαθαρίζοντας, ότι ο ίδιος ήθελε οι χωρικοί να παραμείνουν με φιλοσοφία αφοσίωσης στη μοναρχία! Αλλά, να διαχωρίσουν από αυτήν το νομικά λάθος σύστημα των άδικων φόρων. Άρα, από αυτά τα δεδομένα προκύπτει, ότι η ταινία του σεναριογράφου – σκηνοθέτη Πολ Γκρίνγκρας δεν επιδέχεται καμία εύστοχη αρνητική κριτική, όσον αφορά την αντιμετώπισή της για τον θεσμό της βασιλείας. Καθότι, απλά και αντικειμενικά, καθαρά από άποψη Ιστορίας, αυτό ακριβώς πίστευαν οι συγκεκριμένοι χωρικοί το 1381 στην Αγγλία απέναντι στο θεσμό της βασιλείας, όταν αντιστέκονταν. Ότι διαχωρίζουν το βασιλιά τους, από τη θέση του εχθρού. Δηλαδή, η ταινία απλά ακολουθεί με διερευνητικό τρόπο τα ιστορικά γεγονότα.

Οπότε, μπορεί μεν σε εμάς τους πνευματικά ελεύθερους Σινεφίλ του Κόσμου στον 21ο αιώνα, να φαίνεται παράξενο, δουλικό ή ακόμη και λανθασμένο, ότι τιμούσαν το πρόσωπο του βασιλιά και γονάτιζαν μπροστά του με χαρά και συγκίνηση οι αντιστασιακοί χωρικοί. Αλλά έτσι πίστευαν τότε οι ίδιοι, πως αυτό είναι μέρος της αληθινής και τίμιας ταυτότητάς τους. Πράγματι, εάν δει κάποιος μόνο το Τρέϊλερ της ταινίας, θα νομίζει πηγαίνοντας στην Αίθουσα, ότι πρόκειται να παρακολουθήσει μια ταινία στην οποία οι χωρικοί εφορμούν εναντίον του βασιλιά. Καμία σχέση όμως! Οι συνασπισμένες ομάδες των αδικημένων χωρικών, μεταξύ θρησκείας, ακριβοδίκαιης ηθικής και πατριωτισμού της Εποχής, μέσα στην ανεξέλεγκτη οργή τους, θεωρούν πολιτισμικά σκεπτόμενοι, ότι στο σύστημα ιεραρχίας υπάρχουν μπροστά τους οι κακοί ηλικιωμένοι βασιλικοί σύμβουλοι, μα όχι ο κακός έφηβος βασιλέας.

Ας μην ξεχνάμε λοιπόν, ότι η ταινία “Η Εξέγερση” (The Uprising”, 2026) συνιστά ένα Δραματικό Ιστορικό Έργο, που αναφέρεται πιστά στην αποδιδόμενη ταιριαστή αντίληψη και κουλτούρα, των ανθρώπων μιας μεσαιωνικής Εποχής. Μπορούμε ωστόσο αιτιολογημένα σε κάποια άλλα απομονωμένα σημεία του έργου, ως κινηματογραφόφιλοι, να επιτρέψουμε στη σύγχρονη πολιτισμική ματιά μας να κάνει ορισμένες κοινωνικοϊστορικές συσχετίσεις! Καθότι, ουσιαστικά, μολονότι βρίσκεται στο έτος 1381 η ταινία, εάν το εξετάσουμε σύμφωνα με την αντίληψη του σύγχρονου ανθρώπου, το έργο αυτό περιγράφει σε μεγάλο βαθμό τη χωροχρονική συνθήκη μιας “προ-αντιταξικής” αγγλικής νοοτροπίας. Παρουσιάζοντας, μια “προ-ταξική” αιματηρή διαμάχη ανθρώπων. Και μέσα σε αυτό ακριβώς το προ-αντιταξικό φάσμα, από την καλλιτεχνική γραφή ενός σημερινού Βρετανού πολίτη όπως ο Πολ Γκρίνγκρας, διακρίνουμε και μια επαναστατική κινηματογραφική πινελιά, η οποία δικαιολογεί το σκεπτικό που σας μεταφέρω. Δηλαδή, διακρίνουμε τον τελικό έξτρα επαναστατικό ρόλο του Ζευγολάτη και της Άλις στα δάση, ενάντια στον υποκριτή και ύπουλο βασιλιά Ριχάρδο II. Σαφώς, αυτή η προ-αντιταξική κινηματογραφική νοοτροπία, υπερβαίνει την αγγλική και την όποια εθνικότητα και τελικά, απευθύνεται στον παγκόσμιο θεατή.

Νωρίτερα, στην κρίσιμη συνάντηση χωρικών και βασιλιά, η πολεμική ενδυμασία του Ριχάρδου II (με την πανοπλία που έχει περικεφαλαία σαν στέμμα) καθώς και το βλοσυρό ύφος στην ερμηνεία, Προοικονομούν, ότι κάτι έχει αλλάξει στην ψυχοσύνθεσή του. Απλά σαν θεατής, δεν θέλεις να πιστέψεις, ότι ο βασιλιάς τους ήταν τόσο μεγάλος υποκριτής και σαδιστής. Δεν θα πω επί τούτου κάτι περισσότερο. Διότι σε αντίθεση με άλλες ταινίες (όπως φερειπείν στο πολυεπίπεδο έργο “Ντίγκερ”, 2026) το έργο “Η Εξέγερση” (2026) έχει μεγάλη ανάγκη την ανακάλυψη της κρίσιμης ανατροπής του σεναρίου του, μόνο μέσα στο Σινεμά! Δεν γίνεται, να το αποκαλύψουμε σε αυτή την κριτική. Γενικότερα πάντως, στην κινηματογραφική αφήγηση του έργου θα έρθουν στην πορεία κάποιες απαντήσεις – επεξηγήσεις, για το τι έχουν περάσει ορισμένοι χαρακτήρες!

Οι ωραίες ερμηνείες υποστηρίζουν δυναμικά τη Θέση των προσωπικοτήτων, σε αυτή τη διχασμένη γη. Ήρεμη δύναμη από τον Τζέϊμι Μπελ (αιρετικός κληρικός, Τζον Μπολ). Οριοθετημένη πυγμή από τον Κόσμο Τζάρβις (αρχηγός Εξέγερσης, Γουάτ Τάϊλερ). Συγκρατημένη ελπίδα αλλά και παγωμένο βλέμμα τραυματισμένης ψυχοσύνθεσης, από την Τομαζίν ΜακΚένζι (Άλις). Φωνητική προσέγγιση ενός μεθοδικά δυναμικού χαρακτήρα, από τον Τζόνι Λι Μίλερ (Δήμαρχος Γουόλγουορθ). Φοβία, αυστηρότητα και αλαζονεία, από τον Γούντι Νόρμαν (Ριχάρδος II, βασιλιάς της Αγγλίας). Η Κάθριν Γουότερστον (Λαίδη Τζοάν, μητέρα του βασιλιά), παρουσιάζει την πονεμένη αυτογνωσία στη δύσκολη θέση μιας κόμισσας, η οποία ξέρει ότι δεν μπορεί να ελέγξει τις συνθήκες. Οι εκφράσεις της κατακερματισμένης ψυχής της, είναι εκπληκτικές (δεύτερη καλύτερη ερμηνεία του έργου). Ο Άντριου Γκάρφιλντ (κεντρικός ταπεινός ήρωας, Ζευγολάτης), πραγματοποίησε την καλύτερη Υποκριτική στο έργο (**ανάλυση καλύτερης πρωταγωνιστικής ερμηνείας, ακολουθεί παρακάτω, στην Κατηγορία “Πιο Αναλυτικά” της Heretic κριτικής).

Η συνάντηση κορύφωσης του Γουάτ Τάϊλερ με τον βασιλιά, επάνω στα άλογά τους, αποδόθηκε με ωραία σκηνοθεσία. Ωφέλιμες, οι μικρές σεναριακές ανατροπές με τον Δήμαρχο Γουόλγουορθ (φυσιογνωμία με το μουστάκι), να κερδίζει έδαφος εξουσίας αποφεύγοντας “τα πυρά” από όλο το συμβούλιο του βασιλιά. Λέγεται ιστορικά, ότι η Λαίδη Τζοάν (μητέρα του βασιλιά Ριχάρδου ΙΙ), χλευάστηκε από το πλήθος των εξεγερμένων. Άρα μάλλον, δεν έγινε κάτι τόσο σεβαστικό όπως στην ταινία (όπου της φίλησε το χέρι ο Ζευγολάτης). Οι αρνήσεις, για τις διογκωμένες πληρωμές φόρων, είχαν ξεκινήσει ιστορικά περίπου από το έτος 1377, όταν οι χωρικοί διαμαρτύρονταν, επικαλούμενοι το “Domesday Book” (Great Survey). Έναν τεράστιο Τόμο του έτους 1086, με χαρακτήρα ιστορικής επιθεώρησης, για την απογραφή της γης και της περιουσίας (κυρίως) της Αγγλίας. Οπότε η γρήγορη ανάπτυξη της Εξέγερσης εν έτει 1381 στην ταινία, δικαιολογεί την ταχύτητά της (αλλά μόνο εάν γνωρίζει κάποιος ήδη τις ιστορικές πληροφορίες προτού δει την ταινία, αλλιώς δείχνει κινηματογραφικά λάθος κάτι τέτοιο). Ιστορικά, οι τοπικές φυλακές πράγματι άνοιξαν από το έτος 1381, οπότε δικαιολογείται η γρήγορη συμπάθεια του ελευθερωμένου κληρικού Τζον Μπολ, στους χωρικούς. Καθώς και η γρήγορη σύσταση του ιδίου, στους κινηματογραφόφιλους.

Όμως δεν καταλαβαίνω, γιατί δεν χρησιμοποιήθηκε στην ταινία η περσόνα του αληθινού ιστορικού προσώπου της επαναστάτριας Τζοάνα Φερούρ ή αλλιώς Τζοάν Μαρσάλ (Johanna Ferrour / Joan Marchall). Δεδομένου, ότι η Τζοάνα Φερούρ αποτέλεσε ηγετική γυναικεία μορφή της ιστορικής Εξέγερσης των Χωρικών! Και ότι εφόσον στην ταινία γίνεται διαμοίραση ιστορικά αληθινών (Τάϊλερ, Τζον Μπολ) και μυθοπλαστικών (Ζευγολάτης) αντρικών προσώπων, γιατί τότε λοιπόν δεν έγινε το ίδιο και σε γυναικεία πρόσωπα με αληθινές (Τζοάνα Φερούρ) και μυθοπλαστικές (Άλις) προσωπικότητες, μαζί; Το μόνο που θα καταλάβαινα, είναι, ότι πιθανόν να αποφεύχθηκε κάτι τέτοιο καθαρά για πρακτικούς λόγους. Διότι ίσως θα προκαλούσε ονομαστική σύγχυση στον θεατή, από τη μια πλευρά η κόμισσα Τζοάν (μητέρα του βασιλιά Ριχάρδου II) και από την άλλη, η επαναστάτρια Τζοάνα Φερούρ (ηγετική μορφή της Εξέγερσης).

Εν κατακλείδι, η ταινία “Η Εξέγερση” είναι επιβλητική, συμπαγής και μυσταγωγική. Τα πλεονεκτήματά της είναι πάρα πολλά και προκύπτουν, από όσα σας προανέφερα, αλλά και από τα όσα αναφέρονται σε άλλες παρακάτω Κατηγορίες αυτού του κειμένου. Ένα προβληματάκι γυρισμάτων είναι, ότι σε κάποιο σημείο τα γένια του Ζευγολάτη δεν έχουν σωστή ανάπτυξη, σε σχέση με το χρονικό πέρασμα της ταινίας. Το μόνο πραγματικό αλλά προσωρινό πρόβλημα της ταινίας, θα επιμείνω πως είναι, ότι στις αρχές το μοντάζ τρέχει υπερβολικά γρήγορα, ενώνοντας νοηματικά τα γεγονότα με ταχύτητα που συμπαρασύρει το σενάριο σε μονοπάτια τα οποία δεν ανταποκρίνονται στο μόχθο και στο υπομονετικό βίωμα της Εποχής. Δηλαδή κινηματογραφικά, σαν εκπέμπουσα δυναμική συμμαχίας των χωρικών προς τον θεατή, δεν γίνεται να συμμάχησαν τόσο γρήγορα τα υπόλοιπα γειτονικά χωριά με την πράξη αντίστασης του Ζευγολάτη. Πράξη, η οποία μαθεύτηκε και μετέδωσε την έμπνευση πυγμής, εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης, υπερβολικά γρήγορα (ξαναλέω, όχι σε σχέση με τα ιστορικά γεγονότα -όπου κάτι τέτοιο εύλογα φούντωνε από το 1377 μέχρι το 1381- αλλά σε σχέση με τον αλλιώτικο κινηματογραφικό παλμό ο οποίος απαιτείτο, προκειμένου να εγκλιματιστεί καλύτερα ο θεατής που βλέπει την ταινία να εκτυλίσσεται αποκλειστικά στα έτη 1381 και 1382).

Σκεπτικό…

Πρόσωπα = Ψυχισμός

1) Ορθή κινηματογραφικά, η σταδιακή ψυχολογική υπερφόρτωση του Ζευγολάτη. Όταν οι στρατιώτες του βασιλιά άγγιξαν τις γυναίκες του χωριού παρά τη θέλησή τους, χτυπούσαν τους άντρες και αδικούσαν με φόρους όλους τους χωρικούς. Ειδικά, όταν ο απεσταλμένος για τους φόρους είπε προσωπικά στον Ζευγολάτη, ότι εκείνος ξαναχρωστά τα πάντα μετά από 7 συνεχόμενα χρόνια πληρωμών λόγω του ότι δεν διάθετε Πιστοποιητικό Θανάτου για την οικογένειά του… Τότε το πρόσωπο του Ζευγολάτη μεταμορφώθηκε! Ο ίδιος εξοργίστηκε. Ο ψυχισμός του άλλαξε. Και έτσι οδηγήθηκε, σε πράξεις αντίστασης!

2) Ο όχλος και οι οργανωμένοι εξεγερμένοι, τα ιερατεία και η βασιλεία, η αλαζονεία και η ταπεινότητα, περιστρέφονται με ωραία διαμοίραση γύρω από τον πυρήνα του έργου. Μέσα στην ομίχλη του Λονδίνου η βαναυσότητα του αποκεφαλισμού στα μέλη του συμβουλίου του βασιλιά σε ένα απλό κούτσουρο, καταδεικνύει την ωμή οργή των χωρικών. Η σκηνοθεσία δεν επιλέγει μια δημόσια τελετή τιμωρίας, αλλά την εστίαση στο εκάστοτε πρόσωπο και στον μικρό κομμένο κορμό του δέντρου, που οι προδότες ακούμπησαν το κεφάλι τους.

3) Μένουν στο μυαλό σκηνές, όπου παρά τις ακριβοδίκαιες (να τιμωρηθεί μόνο το συμβούλιο) και καλές (να μην πειράξουν κανέναν άλλο) οριοθετημένες προθέσεις των εξεγερμένων χωρικών, οι αποκαρδιωτικές πράξεις του όχλου ήρθαν μέσα στο Λονδίνο. Η σκηνοθεσία ακολουθεί τότε τη βουβή απογοήτευση στα τρία πρόσωπα της Άλις, του Τάϊλερ και του Τζον Μπολ, που δείχνουν το ίδιο σαστισμένοι. Διότι δεν ήθελαν ποτέ τους κάτι τέτοιο.

4) Ο Ζευγολάτης απομακρύνεται από τα γεγονότα της Εξέγερσης. Επιστρέφει στους τάφους της οικογένειάς του. Βυθίζει τα χέρια του στο βρεγμένο μαύρο χώμα, επάνω από τους τάφους, με αποτέλεσμα να αναβλύσει το υγρό της γης. Ο Ζευγολάτης πασαλείβει το πρόσωπό του με το χώμα των Νεκρών του. Και δεν χρειάζεται, να πει τίποτα. Έχει δώσει έναν σιωπηλό Όρκο, στους δικούς του!

Πιο Αναλυτικά…

**Καλύτερη Ερμηνεία

Άντριου Γκάρφιλντ (Ζευγολάτης, Ploughman)

Είναι εντυπωσιακό, το πόσο μπροστά πηγαίνει έναν ηθοποιό, το να αναλαμβάνει και να φέρνει εις πέρας την πρωταγωνιστική συμμετοχή ενός τέτοιου ρόλου. Σε ταινία Ιστορικού Δράματος, που αφορά εποχές μεσαιωνικές. Ο Άντριου Γκάρφιλντ, βρήκε το ρυθμό των συναισθημάτων του ρόλου, όταν ο Ζευγολάτης υπερφορτώθηκε ψυχολογικά και εξερράγη, υπερασπιζόμενος αποφασιστικά τους συγχωριανούς του, βάζοντας το όριο στην είσπραξη φόρων.

Από εκεί και πέρα, όταν συμβούλευσε τους Τζον Μπολ και Γουάτ Τάϊλερ να αλλάξουν στρατηγική, ο ηθοποιός μετέδωσε την ήρεμη σιγουριά, στην οξυδέρκεια και το καθαρό μυαλό του χαρακτήρα. Γονατίζοντας μπροστά στο βασιλιά, μιλά με αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμό για όλους. Στις σκηνές με το χώμα στο πρόσωπο, είναι εξαιρετικός! Ακόμα και με το μαντήλι στο πρόσωπο, όταν εναντιώνεται στον βασιλιά, μεταδίδει το φόβητρο της δικαιοσύνης.

Μια διανομή της Spentzos Film

Συντελεστές

Σενάριο: Paul Greengrass. Σκηνοθεσία: Paul Greengrass. Μοντάζ: William Goldenberg. Διεύθυνση Φωτογραφίας: Pal Ulvik Rokseth. Πρωταγωνιστούν/συμμετέχουν: Andrew Garfield, Katherine Waterston, Jamie Bell, Cosmo Jarvis, Thomasin McKenzie, Jonny Lee Miller, Woody Norman κ.ά. Διεύθυνση Διανομής Ρόλων: Daniel Hubbard. Διεύθυνση Σκηνογραφίας: Hucky Hornberger, Soren Jochumsen κ.ά. Εσωτερική Διακόσμηση: Agnes Szabo. Κοστούμια: Toth Andras Daniel, Godena Juhasz-Attila. Μακιγιάζ: Anna Gero, Ayten Morgenstern, Ancsa Krisko, Annie Butler κ.ά. Μουσική: Volker Bertelmann. Ήχος: Danielle Iliff, Oliver Tarney, Rachael Tate, Robbie Scott κ.ά.