Από τον Heretic κριτικό Γιάννη Κρουσίνσκυ
Η κινηματογραφική Μεθοδολογία της σκηνοθέτριας και συν-σεναριογράφου Τερέζα Νβοτόβα κατορθώνει και περνά επιτυχώς στην ουσία της Δραματουργίας.
Εικόνα και Ήχος φαίνεται να αποκτούν τα ηνία της καλλιτεχνικής έκφρασης. Λειτουργεί μια μουσικό-ηχητική διάσταση, ικανή να περιγράψει επαρκώς το ζαλισμένο από τη θλίψη βίωμα του ψυχολογικά αυτομαστιγωμένου πατέρα.
Η οπτικοποίηση όμως, παραμένει τελικά εκείνη, που δίνει την κρίσιμη απάντηση! Η ταινία, ακολουθώντας την περσόνα του Μιχάλ επιχειρεί να εξετάσει, αφενός την παλιότερη άνεση και αφετέρου την πρωτόγνωρη ψυχολογική ντροπή και διαπεραστική κοινωνική γύμνια, του εκτεθειμένου αυτού χαρακτήρα.
Ανάλυση
Εισαγωγή…
Η ταινία οδηγεί τον θεατή στη ζωή του Σλοβάκου σαραντάρη, Μιχάλ Ρεχάκ. Εκείνος, έχοντας χωρίσει με την Εύα ξαναπαντρεύτηκε και τώρα πια έκανε παιδί. Μαζί με τη νέα σύζυγο Ζουζάνα ή αλλιώς “Ζούζκα” απέκτησαν τη δίχρονη κόρη Ντομινίκα ή αλλιώς “Ντόμι.” Ο Κόσμος του Μιχάλ μοιάζει τώρα ιδανικός. Ο Μιχάλ είναι ένας ευτυχισμένος οικογενειάρχης, που ορίζει τη ζωή του. Ο ίδιος γυμνάζεται, κάνοντας τζόκινγκ σε καθημερινή βάση και διαθέτει σημαντικό πόστο σε τοπική εφημερίδα που λειτουργεί παράλληλα σαν εταιρεία, στην πόλη Νίτρα. Βρισκόμαστε στην καλοκαιρινή περίοδο και ο καύσωνας έχει κάνει την εμφάνισή του.
Για μια ακόμη ημέρα, μέσα στα πολλά και αλλιώτικα καθήκοντά του, ο Μιχάλ έχει αναλάβει να πάει με το αμάξι του τη μικρούλα Ντομινίκα, από το σπίτι της οικογένειας Ρεχάκ στον παιδικό σταθμό. Μάλιστα, ο οργανωτικός Μιχάλ έχει πάρει ένα ειδικό, νέο παιδικό κάθισμα, με νέα ζώνη, για την κόρη του. Όλα μοιάζουν ιδανικά, εφόσον ο πατέρας άφησε το δίχρονο κοριτσάκι στον παιδικό σταθμό και πήγε ύστερα στη δουλειά του. Παρά τα οικονομικά προβλήματα της εταιρείας, ο Μιχάλ φαίνεται να επιλύει τα πάντα με αυτοπεποίθηση, μιας ήρεμης μα σταθερής δυναμικότητας και αυτοελέγχου, στην προσωπικότητά του. Ωστόσο, κάτι φαίνεται να τον απασχολεί, στο βάθος της σκέψης του.
Κάτι φαίνεται να του έχει διαφύγει, αλλά προς ώρας του μιλά μόνο σαν μια βουβή, αινιγματική αίσθηση ανησυχίας. Ο καύσωνας στην πόλη επηρεάζει ακόμη και τα γραφεία της εταιρείας στη δουλειά, που έχουν χαλασμένα κλιματιστικά. Οι ώρες περνούν. Ξαφνικά, κατά τις 15:00 η σύζυγος Ζούζκα καλεί τηλεφωνικώς τον Μιχάλ, λέγοντας ότι η ίδια βρίσκεται στον παιδικό σταθμό, μα το παιδί τους απουσιάζει. Ο Μιχάλ καταλαβαίνει έντρομος, ότι δεν άφησε ποτέ την κόρη του στον παιδικό σταθμό. Κατεβαίνει τα σκαλιά και φτάνει στο πάρκινγκ της εταιρείας, για να δει το πιο αποκαρδιωτικό θέαμα της ζωής του. Ο ίδιος ξέχασε το παιδί του στο αμάξι, για έξι ολόκληρες ώρες… Ο φρικτός θάνατος είναι γεγονός. Η τραγωδία της κόρης Ντομινίκα είναι μια αναπόδραστη αλυσιδωτή τραγωδία, για τον Μιχάλ, τη Ζούζκα και όλη την τοπική κοινωνία…
Γενικώς…
Αρχικώς να αναφέρουμε, πως η αξιόλογη ταινία “Πατέρας” (2025) είχε παρακολουθηθεί για πρώτη φορά σε Πανελλήνια προβολή από το κοινό στο 38ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, στην Τελετή Λήξης της Διοργάνωσης, που διεξήχθη στις 26 Νοεμβρίου του 2025 στο Cinobo Opera. Η εν λόγω δραματική ταινία είχε εντυπωσιάσει το κοινό και είχε συζητηθεί αρκετά τότε για τη θλίψη, την ενοχή και τη λύτρωση του ανθρώπου που αντιμετώπισε τις συνέπειες μιας τραγωδίας. Αυτό, σαν ένα λακωνικό σχόλιο καθρεπτισμού, για το τι επιτυχημένες συνεργασίες και κινηματογραφικές ανακαλύψεις έχει πετύχει, μέχρι και το έτος 2025, το αγαπητό πολυετές Φεστιβάλ του κυρίου Νίνου Μικελίδη και των συνεργατών του, εδώ και τόσα χρόνια!
Από εκεί και πέρα, η μελετημένη ταινία “Πατέρας” που γυρίστηκε το 2025, ήρθε στις κινηματογραφικές Αίθουσες σαν επίσημη διανομή στη χώρα μας, τώρα, τον Νοέμβριο του έτους 2026. Από την εταιρεία κινηματογραφικής διανομής Cinobo, η οποία καλώς έκανε και πίστεψε στην ασυνήθιστη και σταθερή δυναμική, της συγκεκριμένης δραματικής ταινίας. Η σκηνοθέτρια Τερέζα Νβοτόβα μέσα από την ταινία της “Πατέρας” έρχεται να αποδείξει –ως άλλο ένα πολύτιμο εφόδιο στην εξέλιξη της Ιστορίας του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου Σύγχρονου Σινεμά- πως όταν υπάρχουν καλλιτεχνικές ιδέες σε ένα συγκροτημένο κινηματογραφικό έργο, αυτές είναι ικανές με τη σειρά τους να συστήσουν και μια ολοκληρωμένη κινηματογραφική πρόταση. Δεν χρειάζεται λοιπόν πάντα να περιμένεις τον καλό Κινηματογράφο, από τους γνωστούς και καταξιωμένους σκηνοθέτες.
Η 38άχρονη (φέτος) σκηνοθέτρια Τερέζα Νβοτόβα, στο τρίτο της έργο για ταινία Μυθοπλασίας Μεγάλου Μήκους, κατορθώνει να παρουσιάσει μια συγκλονιστική Δραματουργία. Με την οποία, καταθέτει από σχετικά νωρίς την ενδιαφέρουσα, δική της κινηματογραφική υπογραφή. Η ταινία είναι μεν εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα. Ωστόσο, η σκηνοθέτρια και συν-σεναριογράφος Νβοτόβα βρήκε μια, δραματική και ρεαλιστική, καλλιτεχνική ισορροπία εδώ. Το σημαντικό στοιχείο είναι, ότι η Σλοβάκα σκηνοθέτρια δεν επιλέγει κάποιον εύκολο καλλιτεχνικό δρόμο. Δηλαδή δεν διαθέτει εμπορικά κριτήρια η δραματική διάσταση της ταινίας της. Καθότι η ταινία τολμά και σκαλίζει ακριβοδίκαια και ρεαλιστικά ένα σπάνιο Θέμα, που είναι ικανό να προκαλέσει βραχυκύκλωμα σε μια ολόκληρη κοινωνία και αμέσως μετά δογματικές απόψεις, για το ποιόν του κεντρικού ήρωα – αντιήρωα του σεναρίου.
Και το ακόμη πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι, πως δεν διαθέτει ούτε ηθικοπλαστικά μονοπάτια, η τροπή που παίρνει η ζωή του κατεστραμμένου τραγικού χαρακτήρα, Μιχάλ. Ο Μιχάλ Ρεχάκ από κάθε άποψη (Σεναρίου, Σκηνοθεσίας, Μοντάζ, Δραματουργίας) είναι ο τραγικός κεντρικός ρόλος του έργου. Ουσιαστικά, η ταινία ατύπως χωρίζεται σε Τέσσερα Μέρη. Αυτά, εμφανίζουν το άτομο του Μιχάλ στο επίκεντρο, αλλά επηρεάζουν έντονα την οικογένεια, τους συναδέλφους του, αλλά και την τοπική κοινωνία. Τα Μέρη: 1) Η ζωή του Μιχάλ πριν την τραγωδία της δίχρονης κόρης του, Ντομινίκα. 2) Η ζωή του Μιχάλ και της συζύγου Ζούζκα μετά την τραγωδία – απώλεια της Ντομινίκα, αλλά ταυτοχρόνως πριν από τη Δίκη. 3) Η Δίκη του Μιχάλ. 4) Η ψυχοσύνθεση των Μιχάλ και Ζούζκα, μετά από τη Δίκη αυτή.
Προ Τραγωδίας: Ο Κόσμος του Μιχάλ δείχνει έναν ενήλικο άντρα, να είναι άξιος σύζυγος και πατέρας. Να έχει φροντίσει για όλα. Ακόμη και για το καινούργιο, ειδικό μικρό κάθισμα του παιδιού του, με τη νέα ζώνη για να είναι ασφαλής η δίχρονη κόρη Ντομινίκα, στη διαδρομή με το αμάξι. “Θρόνος για πριγκίπισσα”, όπως λέει ο ίδιος. Τούτος ο προνοητικός Μιχάλ, καταφέρνει να προσέχει τα πάντα. Ακόμη και για ένα σημείο του προσώπου του (που εκείνος νομίζει ότι ενδέχεται να είναι κακόηθες δερματικό στίγμα), γρήγορα έμαθε από ιατρική γνώμη, πως ήταν απλώς μια κηλίδα γήρανσης. Ο Μιχάλ παρακολουθεί στον υπολογιστή, τρόπους για να αναπτύξει μύες στα 40 του. Παρακολουθεί ακόμη στον υπολογιστή ευτυχισμένες αναμνήσεις, από διακοπές με την οικογένειά του. Όμως εκείνη τη μέρα, κάτι που δεν έπρεπε ποτέ να συμβεί, του διέφυγε. Μια ολέθρια αμέλεια, με ολέθριες συνέπειες!
Το Τραγικό Συμβάν: Ο μέχρι πρότινος ενήλικος άντρας, φέρεται ξαφνικά σαν ανήλικο, πολύ μικρό παιδί. Ο Μιχάλ εμφανίζει πλέον παιδικές ίσως και βρεφικές ψυχολογικές αντιδράσεις, σαν να δοκιμάζει τα όριά του, περιμένοντας κάποιον / κάποια να τον σώσει. Κλαίει γοερά. Νιώθει, ότι δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στον Κόσμο. Πέφτει κάτω στο δάπεδο του πάρκινγκ. Χτυπά μετά τιμωρητικά το κεφάλι του στον τοίχο, μέσα στο σπίτι του. Καταφέρνει μεν να καλέσει τις Πρώτες Βοήθειες, για να σωθεί η λιπόθυμη γυναίκα του. Αλλά διστάζει να ανοίξει την πόρτα, λόγω του πλήθους των δημοσιογράφων. Την ανοίγει μετά βίας. Χρειάζεται τις ενέσεις από τις κληθείσες Πρώτες Βοήθειες, για να κοιμηθεί με γαλήνη (Πρώτες Βοήθειες, για να ηρεμήσουν και οι δύο). Ο Μιχάλ εντελώς απερίσκεπτα θα ξαναμπεί μέσα στο μοιραίο αυτοκίνητο. Βλέπει την νεκρή κόρη του, στο πίσω κάθισμα. Καταρρέει. Χρειάζεται απεγνωσμένα την ηλεκτρονική ενημέρωση – επιβεβαίωση, πως υπάρχει ένα *“Σύνδρομο Ξεχασμένου Μωρού”, για να μάθει ο ίδιος (σαν να ήταν ένας νεοσχηματισμένος άνθρωπος), πώς εξηγείται αυτή η ολέθρια αμέλεια που έκανε. Το εκπληκτικό είναι, πως αυτή η μεταμόρφωση, του ενήλικου άντρα σε μικρό παιδί με αμήχανη συμπεριφορά, είναι απόλυτα εκλογικευμένη. Εάν σκεφτεί κανείς, τι του συνέβη…
Η Δίκη του Μιχάλ: Άλλη χρονολογία. Άλλο αμάξι. Ο Μιχάλ πλησιάζει στο δικαστήριο, έχοντας πλέον γένια (λόγω ψυχολογικής απομάκρυνσης από εκείνη την παλιά του εμφάνιση, από εκείνον τον παλιό του εαυτό, με το ξυρισμένο πρόσωπο). Η επαγγελματική συνεργάτρια Ντάσα τον υποστηρίζει ηθικά, προτού ξεκινήσει η Δίκη. Τραβά την προσοχή του θεατή η λεπτομέρεια με το λυμένο κορδόνι στο παπούτσι του Μιχάλ, μόλις του λέει ο δικηγόρος υπεράσπισης να συνεχίσει το περπάτημα δίχως να φανεί αυτή η απροσεξία μπροστά στους δημοσιογράφους (διότι όλα κρίνονται πλέον ως πολύ σοβαρά: από τις πιο έξυπνες λεπτομέρειες στο σενάριο). Πρόεδρος άντρας. Εισαγγελέας γυναίκα. “Το κορίτσι ήταν εξαρτώμενο συγγενικό πρόσωπο και ανήλικο… Προστατευόμενο άτομο… Μεγίστη ποινή 5 χρόνια φυλάκιση”, προτείνεται από την εισαγγελία. Μιλά μετά στο δικαστήριο, η πρώην σύζυγος Εύα και η κάμερα πραγματοποιεί αργές κινήσεις από δεξιά προς τα αριστερά (όπως κοιτάζουμε την οθόνη ως θεατές). Από την εισαγγελέα, στην εξεταζόμενη μάρτυρα Εύα και έπειτα στον σιωπηλό κατηγορούμενο Μιχάλ, ο οποίος δεν έχει κληθεί να μιλήσει ακόμα.
Μετά τη Δίκη: Τελείως διαφορετικό περιβάλλον, από άποψη ανθρώπινων σχέσεων και εντάσεων. Τα 45α γενέθλια του Μιχάλ… Ο Μιχάλ αντιλήφθηκε, ότι του ετοιμάζουν πάρτι έκπληξη, λόγω της ημέρας. Όμως δεν αντέχει και πάει στην αποθήκη. Κόκκινο χρώμα φωτισμού στην αποθήκη. Εκεί θα τον βρει μόνο η σύζυγος Ζούζκα. Φουντωμένο πάθος, δεύτερης ευκαιρίας στο γάμο τους. Κάνουν έρωτα και η Ζούζκα λέει, ότι θέλει ένα μωρό! Η Ντάσα και ο Γιούρο βρίσκονται έξω από την αποθήκη, χωρίς να ξέρουν ότι τους ακούει το ζεύγος. Διαφωνούν, αποτελώντας μικρογραφία όλης της τοπικής κοινωνίας, για τις δύο αντίθετες απόψεις που σταθερά υπάρχουν επάνω στο άτομο του Μιχάλ. Εντυπωσιάζει, η απρόβλεπτη ιδιωτική κατακραυγή για τον Μιχάλ, από την κατά τα άλλα συνεχώς υποστηρικτική (μέχρι και επισήμως) Ντάσα. Μαθαίνουμε από εκείνη, τώρα ως θεατές, το αποτέλεσμα εκείνης της παλιότερης δίκης…
Η κινηματογραφική αισθαντικότητα είναι παρούσα, σε όλα αυτά τα άτυπα Τέσσερα Μέρη, που σας προανέφερα (“Προ Τραγωδίας”, “Μετά το Τραγικό Συμβάν”, “Η Δίκη”, “Μετά τη Δίκη”). Το έργο σε σεναριακό επίπεδο στιχομυθιών, φροντίζει να αφήσει όλες τις απόψεις να ακουστούν, δίχως να κριτικάρει κανέναν χαρακτήρα. Με αποτέλεσμα, να μην επηρεάζει τον θεατή στη δική του ελεύθερη σχηματισμένη άποψη. Όμως κατά κύριο λόγο, το σενάριο σαν πράξεις, βάζει τους πρωταγωνιστές, να επικρίνουν αυστηρά τον Μιχάλ, καθώς και τον ίδιο να κατακρίνει σκληρά τον εαυτό του (μόλις είδε το παιδί του με τα μοιραία εγκαύματα στο αμάξι, είπε: “Τη σκότωσα”).

Συμπερασματικά
Η κινηματογραφική Μεθοδολογία της σκηνοθέτριας και συν-σεναριογράφου Τερέζα Νβοτόβα (μαζί της στο σενάριο και ο Ντούσαν Μπουντζάκ) κατορθώνει και περνά επιτυχώς στην ουσία της Δραματουργίας. Εικόνα και Ήχος φαίνεται να αποκτούν τα ηνία της καλλιτεχνικής έκφρασης. Η κάμερα ακολουθεί τον κεντρικό δραματικό –και σαν βγαλμένο από τη ζωή- χαρακτήρα Μιχάλ, με αρκετά μονοπλάνα μέσα στην ταινία. Τα περισσότερα μονοπλάνα, θα λέγαμε, πως τα τραβά εκείνος επάνω του από τους υπόλοιπους χαρακτήρες σαν δύσμοιρος μαγνήτης, της επερχόμενης Δραματουργίας. Πιο σπάνια είναι, η απουσία του Μιχάλ από το πλάνο.
Ουσιαστικά η ταινία, ακολουθώντας την περσόνα του Μιχάλ (είτε εκείνος φορά το κοστούμι της δουλειάς του, είτε βγαίνει με πετσέτα από το ντους, είτε τρέχει στον εφιάλτη του γυμνός και απροστάτευτος από το υποσυνείδητό του), επιχειρεί να εξετάσει αφενός την παλιότερη άνεση και αφετέρου την πρωτόγνωρη ψυχολογική ντροπή και διαπεραστική κοινωνική γύμνια, του εκτεθειμένου αυτού χαρακτήρα. Προ τραγωδίας (άνεση) και μετά τραγωδίας (ντροπή). Ωστόσο, αυτό το επιλεγμένο ύφος της κάμερας, δεν αφορά μόνο τη λήψη στην πλάτη ή στην όψη του κεντρικού ήρωα. Δεν αφορά μόνο τα προφανή του συναισθήματα.
Υπάρχουν και πανοραμικές θεάσεις, που αφορούν το τι βλέπει πιο ενδόμυχα μέσα στο μυαλό του εκείνος. Η πιο εντυπωσιακή από όλες, ήταν μέσα στο δικαστήριο. Ιδιαίτερη πανοραμική περιήγηση της κάμερας, μέσα στο δικαστήριο. Με συγκεκριμένη πορεία: Ιατροδικαστικό πόρισμα, πειστήρια των φωτογραφημένων εγκαυμάτων του παιδιού, ρολόι του δικαστηρίου, σχετικά έγγραφα, παράθυρο της επείγουσας διαφυγής του μυαλού. Καταλήγοντας έξω, σε κάποια παιδιά που παίζουν ανέμελα. Εάν αυτή την εντυπωσιακή πορεία – ακολουθία της κάμερας οι συντελεστές του έργου την έκαναν με κινηματογραφικό γερανό στο εσωτερικό γύρισμα, τότε είναι αρχοντικοί κινηματογραφιστές! Εάν την έκαναν με drone σε κλειστό χώρο, τότε είναι ευέλικτοι χειριστές. Εάν την έκαναν με κάτι άλλο, θα ήθελα πολύ να μάθω τι είναι. Λογικά όμως, μοιάζει με Ronin Camera, που έχει γερανό ή ειδικό βραχίονα για να ανυψωθεί.
Αλλά το ίδιο παραστατική και ερμηνευτική, κατορθώνει να γίνει και η ευρηματική χρήση του Ήχου. Μουσικό-ηχητική ατμόσφαιρα, με ανάμικτα συναισθήματα, που περιγράφουν τον Μιχάλ και συστήνουν στο θεατή το όλο δυστοπικό ψυχολογικό περιβάλλον. Όπου στην ουσία, εκεί λειτουργεί μια μουσικό-ηχητική διάσταση, ικανή να περιγράψει επαρκώς το ζαλισμένο από τη θλίψη βίωμα του ψυχολογικά αυτομαστιγωμένου πατέρα, που ξέχασε την απροστάτευτη κόρη του μέσα στο αμάξι. Φερειπείν, ο Ήχος παρουσιάζει απόκοσμες εκφράσεις, με τα ενοχλητικά, σχεδόν εκκωφαντικά, λόγια στα αυτιά του Μιχάλ μέσα στο δικαστήριο. Πιο χαρακτηριστική στιγμή για την εκφραστική χρήση του Ήχου, συνιστά το επαναλαμβανόμενο αινιγματικό χτύπημα, όπου τελικά αποδεικνύεται πως είναι το κεφάλι του Μιχάλ στον τοίχο, ενόσω εκείνος βρίσκεται ξαπλωμένος στο πάτωμα…
Η οπτικοποίηση όμως, παραμένει τελικά εκείνη, που δίνει την κρίσιμη απάντηση! Το κρίσιμο στοιχείο οπτικοποίησης, που αξίζει να σταθούμε πιο πολύ, είναι Ένα. Ως θεατές βλέπουμε όντως, να πήγε ο Μιχάλ την κόρη του στον παιδικό σταθμό. Όμως, εάν προσέξει καλύτερα ο κάθε θεατής, υπάρχει σκηνοθετική “Προοικονομία” που μας υποδηλώνει διακριτικά, ότι δεν ταιριάζει τούτο σαν πράξη η οποία αφορούσε αληθινό χωροχρόνο. Αν το εξετάσουμε, από πραγματολογική άποψη. Δεν ταιριάζει, το να βγήκε η Ντομινίκα (δίχρονη κορούλα του Μιχάλ) έξω από το αμάξι μόνη της. Διότι, αν δούμε προσεκτικότερα, η σκηνοθεσία μάς επεξηγεί πως είχε ήδη ανοίξει, ως δια μαγείας, η πίσω συρόμενη πόρτα αυτού του αυτοκινήτου. Διότι το παιδάκι πετάγεται ξαφνικά από το ειδικό πίσω κάθισμα, σαν να λύθηκε μόνο του, ως δια μαγείας, από την ειδική ζώνη. Και τελικά βγαίνει μόνο του το κοριτσάκι και στέκεται κατευθείαν όρθιο, πάλι ως δια μαγείας, έξω από το όχημα. Όλο αυτό λοιπόν, κανονικά θα ήταν αφύσικο να ισχύει, εφόσον ο Μιχάλ δεν βοήθησε τη δίχρονη Ντομινίκα ποτέ να βγει από το αμάξι. Όπως επίσης έπειτα, αφού ο πατέρας είδε το παιδί να τρέχει δήθεν στη νηπιαγωγό, την πίσω συρόμενη πόρτα του αμαξιού του την έκλεισε ο ίδιος (όμως δεν την είχε ανοίξει ποτέ ο ίδιος).
Κάτι το οποίο πάλι δεν θα ταίριαζε στην όλη καθαρά φαντασιακή και όχι πραγματική περίπτωση, εάν το κορίτσι είχε όντως βγει εξαρχής από το αμάξι. Άρα, η καλλιτεχνική ευφυΐα σε σενάριο, σκηνοθεσία και μοντάζ έκανε το πιστευτό φαντασιακό βίωμα του κεντρικού ρόλου Μιχάλ, σαν καθρεπτισμένο όμοιο βίωμα του θεατή! Έπαθε “βραχυκύκλωμα” δηλαδή και το δικό μας μυαλό, μολονότι είδαμε στα “ψιλά γράμματα” το οπτικοποιημένο “λάθος.” Άρα, στην ουσία η σκηνοθεσία, είτε το θέλουμε είτε όχι, ουσιαστικά μας απέδειξε πως ο καθένας πολύ πιθανόν να μπορούσε να κάνει αυτό το λάθος! Έτσι λοιπόν, το σενάριο λειτουργεί μεν με ελευθερία προς τον θεατή, αλλά η σκηνοθεσία τον εγκλωβίζει στο πόσο πιθανό είναι το λάθος. Προσοχή όμως! Η σκηνοθεσία εγκλωβίζει τον θεατή, μόνο μέσα στο μυαλό, του κινηματογραφικού τραγικού ήρωα, Μιχάλ. Και όχι, στην χειροπιαστή καθημερινότητα των τεταμένων αισθήσεων κινδύνου του θεατή, για ένα παιδί που θα βρισκόταν στο πίσω κάθισμα αμαξιού και θα χρειαζόταν φροντίδα, στην πραγματική ζωή… Αυτό, είναι άλλο θέμα. Άρα πάλι, είναι ανοιχτές όλες οι απόψεις…
Πολλές πλευρές χαρακτήρων, με μονίμως δύο αντίθετες απόψεις, σε τούτη τη Θεματική πλαισιώνουν την κοινωνιολογική μέριμνα, στην οποία καλείται να πάρει ηθική στάση ένα αμιγώς νομικό σύστημα. Μια ευσυνείδητη τοπική -και όχι μόνο- κοινωνία, που δεν θέλει να λανθάνει στις αποφάσεις της. Μέρος της οποίας και ο παγκόσμιος θεατής, ως ένας εν δυνάμει αποστασιοποιημένος συμπολίτης, γονέας, παιδί, έφηβος, ενήλικος, άντρας, γυναίκα. Ως αποστασιοποιημένο μέρος / ενεργό μέλος της κοινωνίας, που παρατηρεί άμεσα και έμμεσα τα πάντα επάνω σε αυτό το θέμα. Που χαίρεται κρυφά επειδή δεν βρίσκεται στη θέση του Μιχάλ, που λυπάται παράλληλα τον Μιχάλ, που φοβάται να σχηματίσει γνώμη για εκείνον, που διαλέγει τελικά γνώμη για εκείνον. Εκεί έρχεται να προστεθεί μια διάθεση πραγματογνωμόνων. Μια ιατροδικαστική απόδειξη για τα εγκαύματα και τη θερμοπληξία που οδήγησαν στο θάνατο του παιδιού θύματος, σε σύγκρουση με έναν άλλο εμπειρογνώμονα, της νευροψυχολογικής προσέγγισης, που υποστηρίζει για τον κατηγορούμενο πατέρα, κάτι που καλείται ως *“Σύνδρομο Ξεχασμένου Μωρού” (πως δεν ταυτίζονται, Αποτυχημένη Μνήμη Γονέα / Αποτυχημένη Γονεϊκή Αγάπη).
Το αποκορύφωμα όμως είναι, η μικρογραφία της κοινωνίας, όπου μέσα από τη διαπροσωπική διαφωνία της Ντάσα (το θεωρεί τρέλα, δολοφονία και γονεϊκή ανευθυνότητα) και του Γιούρο (το θεωρεί ατύχημα, λόγω “Συνδρόμου Ξεχασμένου Μωρού” που θα μπορούσε να συμβεί στον καθένα), καλύπτονται οι δύο αντίθετες απόψεις που θα άγγιζαν το εύρος σχεδόν κάθε θεατή. Ο Μιχάλ πριν συμβεί η τραγωδία, ήταν ένας τύπος που φρόντιζε το σώμα, το μυαλό του, την εταιρεία, την οικογένεια, τις αγορές του σπιτιού. Ακόμη και για το πιεσόμετρο του πατέρα της πρώην γυναίκας του. Πέταγε κάτω το κινητό ανώριμου και αδιάφορου συναδέλφου του (πιθανόν του Γιούρο), σε κρίσιμη σύσκεψη. Ήταν βασικό μέλος εταιρείας, που αφορούσε τοπική εφημερίδα. Τον απασχολούσαν μόνο οι απειροελάχιστες κηλίδες γήρανσης, που έβγαζε στο πρόσωπο. Καθότι όλα τα άλλα, τα είχε στην εντέλεια. Ο Μιχάλ έλεγχε τα πάντα και διέθετε αυτοπεποίθηση. Όχι όμως, εκείνη τη μέρα… Όχι πια, από εκείνη τη μέρα… Η σύζυγος Ζούζκα υπέφερε, αλλά έμεινε μαζί του. Η πρώην σύζυγος Εύα, συνέχισε να τον εκτιμά… Η συνεργάτρια Ντάσα τον κατακεραύνωσε τελικά… Ο θεατής έχει πολλά να σκεφτεί…
Εν κατακλείδι, το έργο δείχνει, ότι όποιες σκέψεις και να περάσουν από το μυαλό των θεατών, η ψυχή του Μιχάλ Ρεχάκ αποτέλεσε τον μεγαλύτερο και αυστηρότερο κριτή. Ούτε η σύζυγος Ζούζκα, ούτε η πρώην σύζυγος Εύα, ούτε ο δικηγόρος υπεράσπισης, ούτε η συνάδελφος Ντάσα και ο Γιούρο με τις αντίθετες απόψεις τους (περί αποκλειστικής γονεϊκής τρέλας ή ατυχήματος που μπορεί να συμβεί στον καθένα αντιστοίχως), μα ούτε καν το ίδιο το δικαστήριο, συνιστούν ικανά στοιχεία για να τον καταδικάσουν ή να τον σώσουν. Ο κατηγορούμενος Μιχάλ δεν αποποιείται την ευθύνη, μα τονίζει ότι δεν τον νοιάζει, τι θα συμβεί σε αυτή τη Δίκη. Γιατί ο θάνατος της κόρης του, δεν αλλάζει. Ο ίδιος ο Μιχάλ πραγματοποίησε μια ανεπίστρεπτη αμέλεια, η οποία αφαίρεσε τη ζωή της κόρης του. Ούτε η ίδια η ταινία με το σενάριό της, δεν θα μπορούσε να του δώσει δεύτερη ευκαιρία. Μοιάζει, σαν ο Μιχάλ να αρνήθηκε την οποιαδήποτε δεύτερη ευκαιρία. Για να ελευθερωθεί, η συνείδησή του. Και έτσι μόνο, θα εκτονωθεί θεωρητικά και θα βρει ικανοποιητικό επίλογο, η οποιαδήποτε κοινωνία κινηματογραφόφιλων τον παρακολουθεί. Καθότι και ο ίδιος ο Μιχάλ πλέον αποτελεί αδιαμφισβήτητα μέρος της τραγωδίας! Ό,τι και να πίστευαν οι θεατές πριν για εκείνον. Καταληκτικά, αποδεικνύεται, πως η ταινία θα ανοίξει ενδιαφέρουσες συζητήσεις στους Σινεφίλ, για: Την αξιοποίηση της Κινηματογράφησης (και με σημαντικό **μοντάζ όπως θα δούμε λίγο παρακάτω στην κατηγορία “Πιο Αναλυτικά”). Τη χρήση του Ήχου. Την εξαιρετική Ερμηνεία του πολύ εκφραστικού πρωταγωνιστή, Μίλαν Όντρικ (Μιχάλ), με τους παραστατικά αμήχανους οδυρμούς μιας μεταμοντέρνας τραγωδίας, συν το χαμηλότονο υπόβαθρο των ταλαντούχων συμπρωταγωνιστριών, Ντομινίκα Μοράβκοβα (Ζούζκα) και Μαρτίνα Σλούκοβα (Ντάσα). Τέλος, για την τολμηρή Θεματική του έργου και φυσικά, για την όλη απόδοση της Δραματουργίας της! Αξίζει να διεκδικεί, μια θέση στις Δέκα Καλύτερες Ταινίες της Χρονιάς…
Σκεπτικό…
Τρανό Μονοπλάνο ή Περίτεχνο Μοντάζ;
Εννοώντας φυσικά, όχι τα ξεκάθαρα σημεία όπου υπάρχουν τα αυταπόδεικτα μονοπλάνα στο έργο. Αλλά εκείνα τα άλλα, τα λίγα σημεία, στα οποία υπάρχει πιθανότητα να διακόπτεται το εκάστοτε μονοπλάνο, με την προσωρινή διαμεσολάβηση έξυπνου μοντάζ. Τρανό Μονοπλάνο ή Περίτεχνο Μοντάζ, επομένως; Η πιθανότητα είναι ισάξια. Το κόλπο για να συμβεί κάτι τέτοιο, είναι να υπάρχει στα πλάνα η προϋπόθεση της σταθερότητας σε μια απεικόνιση, με ισχυρά χρώματα και μοναδικά. Τρία παραδείγματα στο έργο.
1) Κυκλική περιήγηση της κάμερας, από πεζή ηλικιωμένη με ομοιάζον βοηθητικό αμαξίδιο στο δρόμο με το άπλετο φως, προς το σκοτεινό πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου όπου εκεί βρίσκεται η Ντομινίκα, κόρη του Μιχάλ (ενόσω εκείνος οδηγεί). Λογικά, διακόπτεται διακριτικά με κατάλληλη επεξεργασία το μονοπλάνο και γίνεται έξυπνο μοντάζ.
2) Λευκός ανεμιστήρας, κοντινό πλάνο, όλο και περισσότερο. Μέχρι να βυθιστούμε σε αυτόν. Και έπειτα, περνάμε πλαγίως στις συνθήκες του γραφείου του Μιχάλ. Λογικά διακόπτεται το μονοπλάνο, με έξυπνο ντελικάτο μοντάζ. Που δείχνει, ότι πέρασε ο χρόνος αρκετά στο γραφείο για τον Μιχάλ.
3) Κινήσεις της κάμερας σε αλλιώτικους χώρους, αντικείμενα και ανθρώπους του σπιτιού, προχωρώντας προς το βάθος. Οι Ειδήσεις προβάλλονται στην τηλεόραση – ο πατέρας αυτοτιμωρείται με χτυπήματα του κεφαλιού στον τοίχο – σε άλλο τοίχο υπάρχουν παιδικές ζωγραφιές – ενώ η σύζυγος Ζούζκα στο βάθος σε ανεξάρτητο δωμάτιο με πλυντήριο, προσπαθεί να ξεχαστεί. Λογικά εδώ ισχύει το μονοπλάνο, από την αρχή της οθόνης των ειδήσεων. Χωρίς να υπάρχει μοντάζ.
Πιο Αναλυτικά…
**Υποσυνείδητο Μοντάζ
Ετεροχρονισμένη, ενδιαφέρουσα συνάφεια, από τον υπεύθυνο του μοντάζ, Νικοντίμ Χάμπιορ (ο οποίος είχε κάνει μοντάζ και στο έργο του σκηνοθέτη Νμτίτρο Σουκολίτκι – Σομπτσάκ “Ο Όρκος του Παμφίρ”, 2022).
Όνειρο – εφιάλτης, όπου ο Μιχάλ τρέχει γυμνός και αντικρίζει τα ζωντανά λευκά κοτοπουλάκια μέσα σε πλυντήριο, ενώ παράλληλα κοιτά τα χέρια του και είναι ματωμένα.
Πολύ πρωτύτερα είχαμε δει, να έχει αγοράσει τα ίδια κοτοπουλάκια στη μικρή Ντομινίκα, όταν είχαν πάει παλιότερα διακοπές. Όπως και να κοιτά τα χέρια του, όταν την ανακάλυψε ακίνητη μέσα στο αμάξι…
Ο Μιχάλ πέφτει στο έδαφος αρκετές φορές. Και στην ουσία, η ψυχή του πεθαίνει σε ισάριθμες στιγμές. Ας θυμηθούμε ορισμένες. Μία όταν πεθαίνει το παιδί του. Μία όταν πεθαίνει η ελπίδα να ζήσει ο ίδιος μια νέα ζωή, έξω από αυτόν τον εφιάλτη. Και μία τελευταία, όπου εκεί το τζόκινγκ είχε ρόλο ευθανασίας…
Μια διανομή του Cinobo
Συντελεστές
Σενάριο: Teresa Nvotova, Dusan Budzak. Σκηνοθεσία: Teresa Nvotova. Μοντάζ: Nikodem Chabior. Διεύθυνση Φωτογραφίας: Adam Suzin. Πρωταγωνιστούν / Συμμετέχουν: Milan Ondrik, Dominicka Moravkova, Anna Geislerova, Martina Slukova, Peter Ondrejicka, Ingrid Timkova κ.ά. Διεύθυνση Διανομής Ρόλων: Tereza Libovicova. Κοστούμια: Aneta Grnakova. Μουσική: Jonatan Pastircak. Ήχος: Marek Hart, Ivan Horak, Krystof Kricek, Peter Mercell.










