, Εκδοτικό Πρόγραμμα Πόλις | Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2019

Οι εκδόσεις Πόλις υποδέχονται το φθινόπωρο με σημαντικά βιβλία Ελλήνων και ξένων συγγραφέων. Το The Look.Gr σας παρουσιάζει τις προσεχείς εκδόσεις που αναμένονται ως τα τέλη του 2019.





 

 

Λογοτεχνία

 

«Δεν είμαι ο νέγρος σου»

 

(ένα βιβλίο βασισμένο σε κείμενα του James Baldwin, τα οποία επέλεξε και επιμελήθηκε ο σκηνοθέτης Raoul Peck, για να δημιουργήσει το ντοκιμαντέρ του με τίτλο I Am Not Your Negro)

 

μετάφραση: Ισμήνη Θεοδωροπούλου

 

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Τζέιμς Μπόλντουιν άρχισε να γράφει ένα βιβλίο για την Αμερική, στηριγμένο στις προσωπογραφίες τριών φίλων του, του Μέντγκαρ Έβερς, του Μάλκολμ Χ και του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Και οι τρεις, μεγάλες μορφές του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα, δολοφονήθηκαν. Το βιβλίο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Ο σκηνοθέτης Ραούλ Πεκ βασίστηκε στις σημειώσεις του Μπόλντουιν για το βιβλίο αυτό, στις ομιλίες, τις επιστολές και τις συνεντεύξεις του, για να γράψει το σενάριο και να γυρίσει το ντοκιμαντέρ «Δεν είμαι ο νέγρος σου», που γνώρισε τεράστια επιτυχία. Το ντοκιμαντέρ έγινε, με τη σειρά του, βιβλίο, το οποίο μάλιστα αποτελεί μια θαυμάσια εισαγωγή στο έργο του Τζέιμς Μπόλντουιν. Ένα ταξίδι στον χρόνο, που αποκαλύπτει την τραγική και βαθιά ανθρώπινη ματιά του Μπόλντουιν πάνω στην ιστορία των φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ και στο κίνημα χειραφέτησης των μαύρων.

 

***

 

Ο Τζέιμς Μπόλντουιν γεννήθηκε το 1924 στο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης και πέθανε το 1987 στο Σαιν-Πωλ-ντε-Βανς, κοντά στη Νίκαια της Γαλλίας. Από τους μεγαλύτερους μεταπολεμικούς Αμερικανούς συγγραφείς –μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πολιτικός στοχαστής–, έγραψε περισσότερα από είκοσι βιβλία. Τα δοκίμιά του διακρίνονται για την πειστική και παθιασμένη υπεράσπιση της αξιοπρέπειας των μαύρων. Προπάντων, όμως, είναι ένας σπουδαίος μυθιστοριογράφος.

Τα κυριότερα θέματά του: η ανακάλυψη και η αποδοχή του εαυτού, οι σχέσεις ανάμεσα στις φυλές και στα φύλα. Οι ήρωές του είναι συνήθως έφηβοι, ή μαύροι καλλιτέχνες με πολυτάραχη και τραγική ζωή. Υπήρξε εμβληματική μορφή του κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων. Το 1948 εγκατέλειψε τις ΗΠΑ για τη Γαλλία, όπου έζησε πολλά χρόνια, θέλοντας να ξεφύγει από τον ρατσισμό και την ομοφοβία. Από τις εκδόσεις Πόλις ετοιμάζονται τα μυθιστορήματά του Το κουαρτέτο του Χάρλεμ, If Beale Street Could Talk, Go Tell It on the Mountain.

 

 

Ο Ραούλ Πεκ γεννήθηκε το 1953 στο Πορτ-ω-Πρενς της Αϊτής. Το 1961, για να ξεφύγουν από τη δικτατορία του Ντυβαλιέ, εκείνος και η οικογένειά του εγκαταστάθηκαν στο Κονγκό, όπου ο πατέρας του εργαζόταν ως στέλεχος του ΟΗΕ και της Ουνέσκο. Σπούδασε μηχανικός και οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου και, στη συνέχεια, εργάστηκε ως δημοσιογράφος, φωτογράφος και σκηνοθέτης, ενώ παράλληλα ανέπτυξε πολιτική δραστηριότητα στον χώρο της Αριστεράς. Από το 1996 ώς το 1997 διετέλεσε υπουργός Πολιτισμού της Αϊτής. Από το 2010 είναι πρόεδρος της Εθνικής Σχολής Κινηματογράφου της Γαλλίας Fémis.

                 Έχει σκηνοθετήσει, μεταξύ άλλων, τα έργα:

  • L’Homme sur les quais
  • Haiti – Le silence des chiens
  • Chère Catherine
  • Lumumba
  • Sometimes in April
  • Murder in Pacot
  • I Am Not Your Negro
  • The Young Karl Marx

 

 

James Baldwin

«Το κουαρτέτο του Χάρλεμ»

μετάφραση: Χρήστος Οικονόμου

μυθιστόρημα

 

Τέσσερις νεαροί μαύροι μουσικοί, μεταξύ των οποίων ο μετέπειτα διάσημος «Αυτοκράτορας της σόουλ» Άρθουρ Μοντάνα, ξεκινούν από το Χάρλεμ της δεκαετίας του ’40 για να κατακτήσουν τον κόσμο με όχημα το πάθος τους για τα γκόσπελ.  Τριάντα χρόνια αργότερα, όταν ο Άρθουρ θα βρεθεί νεκρός στο Λονδίνο, ο αδελφός του, ο Χαλ, επιστρέφει στο παρελθόν για να αφηγηθεί μια συναρπαστική και σπαρακτική ιστορία, που θα παρακολουθήσει την περιπλάνηση των ηρώων από τη Νέα Υόρκη ώς το Παρίσι και από τον αμερικανικό Νότο ώς την Αφρική και την Κορέα, φέρνοντάς τους αντιμέτωπους με προσωπικές, οικογενειακές και κοινωνικές συγκρούσεις, με τις ολέθριες συνέπειες της απώλειας, αλλά και τους ακατάλυτους δεσμούς που γεννούν η αφοσίωση, ο έρωτας (ομοφυλοφιλικός και μη) και η φιλία.

Στο Κουαρτέτο του Χάρλεμ, το τελευταίο και εκτενέστερο μυθιστόρημά του, ο Τζέιμς Μπόλντουιν χρησιμοποιεί ως φόντο το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων, που συντάραξε τις ΗΠΑ τη δεκαετία του ’60, για να αφηγηθεί ένα επικό άσμα αγάπης, πάθους, πένθους και οργής, όπου η δυναμική των φυλετικών και σεξουαλικών σχέσεων καθορίζει σε καταλυτικό βαθμό τον αέναο αγώνα του ανθρώπου να παραμείνει άνθρωπος.

 

***

Αν ο Βαν Γκογκ ήταν ο καλλιτέχνης-άγιος του 19ου αιώνα, ο Τζέιμς Μπόλντουιν είναι εκείνος του 20ού.

Michael Ondaatje

 

Το έργο ενός γεννημένου αφηγητή, στο ζενίθ των δυνατοτήτων του… στιγμιότυπα οικογενειακής ζωής στο Χάρλεμ, μαγευτικοί μουσικοί αυτοσχεδιασμοί στις εκκλησίες, στιγμές δυσφορίας ακόμη και στις πιο χαλαρές συναντήσεις λευκών και  μαύρων – σκηνές όπου ο Μπόλντουιν φαίνεται απίστευτα προικισμένος με κατανόηση.

The New York Times Book Review

 

Ένα έξοχο  μυθιστόρημα… φαίνεται όπως ο Μπόλντουιν, ακόμα κι αν προσπαθήσει, δεν μπορεί να απαλλαγεί από την ευγλωττία του. Με τη μεγάλη και ιδιότυπη δύναμή του, ζωντανεύει αυτό το εξωφρενικό κέντρο επανένταξης όπου ήταν εγκλωβισμένοι οι μαύροι της Αμερικής στα τέλη του 20ού αιώνα.

The New Yorker

 

***

 

Ο Τζέιμς Μπόλντουιν γεννήθηκε το 1924 στο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης και πέθανε το 1987 στο Σαιν-Πωλ-ντε-Βανς, κοντά στη Νίκαια της Γαλλίας. Από τους μεγαλύτερους μεταπολεμικούς Αμερικανούς συγγραφείς –μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πολιτικός στοχαστής–, έγραψε περισσότερα από είκοσι βιβλία. Τα δοκίμιά του διακρίνονται για την πειστική και παθιασμένη υπεράσπιση της αξιοπρέπειας των μαύρων. Προπάντων, όμως, είναι ένας σπουδαίος μυθιστοριογράφος.

Τα κυριότερα θέματά του: η ανακάλυψη και η αποδοχή του εαυτού, οι σχέσεις ανάμεσα στις φυλές και στα φύλα. Οι ήρωές του είναι συνήθως έφηβοι, ή μαύροι καλλιτέχνες με πολυτάραχη και τραγική ζωή. Υπήρξε εμβληματική μορφή του κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων. Το 1948 εγκατέλειψε τις ΗΠΑ για τη Γαλλία, όπου έζησε πολλά χρόνια, θέλοντας να ξεφύγει από τον ρατσισμό και την ομοφοβία. Από τις εκδόσεις Πόλις ετοιμάζονται επίσης τα έργα του I Am Not Your Negro, If Beale Street Could Talk, Go Tell It on the Mountain.

 

 

Jaume Cabré

«Η σκιά του ευνούχου»

Μετάφραση: Ευρυβιάδης Σοφός

Επιμέλεια: Χαρά Σκιαδέλλη

μυθιστόρημα

 

 

Ο Μικέλ Ζενζάνα, τελευταίος απόγονος μιας άλλοτε ισχυρής μεγαλοαστικής οικογένειας της Καταλονίας, νιώθει πια γερασμένος, χωρίς δίψα για ζωή. Κατά τη διάρκεια ενός δείπνου με μια γοητευτική συνάδελφο δημοσιογράφο σε ένα πολυτελές εστιατόριο που στεγάζεται στο παλιό πατρικό του σπίτι, αποφασίζει να μιλήσει για το παρελθόν του: την οικογένειά του, τη στρατευμένη νιότη του, τον αγώνα του εναντίον της δικτατορίας του Φράνκο, τον παθιασμένο έρωτά του για μια βιολονίστρια, την αγάπη του για τις τέχνες.

Έργο μελαγχολικής ομορφιάς, χρονικό του τέλους του φρανκισμού, οικογενειακή σάγκα, στοχασμός για την τέχνη, φιλόδοξο ιστορικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, η Σκιά του ευνούχου είναι γραμμένη με απαράμιλλο ύφος και μοναδική δεξιοτεχνία. Προαναγγέλλονται εδώ τα θέματα και οι πρωτότυπες αφηγηματικές τεχνικές που θα εξερευνήσει ο Καμπρέ στις Φωνές του ποταμού Παμάνο και το Confiteor: το ζήτημα του κακού, η εξιλέωση, το βάρος του παρελθόντος, η σημασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας και, ιδιαιτέρως, της μουσικής. Η δομή του βιβλίου ακολουθεί τη δομή του έργου του Άλμπαν Μπεργκ Κονσέρτο για βιολί «στη μνήμη ενός αγγέλου».

Η Σκιά του ευνούχου τιμήθηκε με τα βραβεία Lletra d’Or, Ciutat de Barcelona και Crítica Serra d’Or, και μεταφράστηκε σε δέκα γλώσσες.

 

***

 

Ο Ζάουμε Καμπρέ γεννήθηκε στη Βαρκελώνη το 1947. Σπούδασε καταλανική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Λέριδα. Έχει γράψει μυθιστορήματα, διηγήματα, θεατρικά έργα, δοκίμια, τηλεοπτικά και κινηματογραφικά σενάρια.

Στα ελληνικά, κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία του Confiteor (Πόλις, 2016) και Οι φωνές του ποταμού Παμάνο (Πάπυρος, 2008).

 

 

David Diop

«Αδελφός της καρδιάς»

Μετάφραση: Αλεξάνδρα Κωσταράκου

μυθιστόρημα

 

Βραβείο Goncourt μαθητών λυκείου

Βραβείο Patrimoines

Premio Strega Europeo

 

Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918) είναι σε εξέλιξη. Ένα πρωί, ο λοχαγός Αρμάν δίνει μέσα από τα χαρακώματα το σύνθημα της επίθεσης εναντίον των Γερμανών. Οι στρατιώτες εφορμούν. Ανάμεσά τους ο Αλφά Ντιάγε και ο Μαντέμπα Ντιοπ, δυο Σενεγαλέζοι που μάχονται, μαζί με τόσους άλλους ομοεθνείς τους, για τα γαλλικά χρώματα. Λίγα μέτρα μετά την έξοδό τους από το χαράκωμα, ο Μαντέμπα πέφτει θανάσιμα πληγωμένος μπροστά στα μάτια του Αλφά, του παιδικού του φίλου που τον είχε πάνω κι από αδελφό.

Από δω και πέρα, η αφήγηση ακολουθεί τον Αλφά καθώς βυθίζεται στην τρέλα μετά τον θάνατο του φίλου του και αδελφού της καρδιάς του, για τον οποίο αισθάνεται υπεύθυνος. Η ενοχή και οι τύψεις τον στοιχειώνουν, μετατρέποντας αυτό τον εικοσάχρονο από ένα μικρό χωριό της Αφρικής, που βρέθηκε σ’ αυτή την ουδέτερη ζώνη, σε μηχανή θανάτου: γίνεται το οπλισμένο χέρι του Θεού, το πρόσωπο της μοίρας για τους «εχθρούς με τα γαλάζια μάτια», και σπέρνει τον τρόμο ακόμα και στους δικούς του. Μοναχικός πολεμιστής, αγρίμι ανελέητο μέσα στο στόμα του τέρατος, μονολογεί για τις «δύο όψεις που έχουν τα πράγματα» και προβληματίζεται για τη σχετικότητα των αρχών και των αξιών. Ως έσχατη αντίσταση στο πρώτο μακελειό του 20ού αιώνα, επαναφέρει στη μνήμη του τη ζωή στην Αφρική, έναν κόσμο χαμένο πια, που ξαναζωντανεύει.

Μυθιστόρημα με αναπάντεχη για το θέμα του ποιητική γλώσσα, ακολουθεί τον ρυθμό της μητρικής γλώσσας του αφηγητή, με φράσεις που επαναλαμβάνονται στην αφήγηση σαν επωδός, δημιουργώντας μια ηχώ που συνδέει τον Αλφά Ντιάγε με την πατρίδα του. «Μουσικός των λέξεων», ο συγγραφέας δίνει φωνή σε όσους επέζησαν και είδαν «τα κορμιά ριγμένα στα σαγόνια της γης […] τις ψυχές δοσμένες στις μυλόπετρες, σαν το σιτάρι», αλλά δεν μίλησαν. Ήταν ο πόλεμος, ακραία συνθήκη που ανατρέπει όλους τους κανόνες και ξυπνά το θηρίο που βρίσκεται σε νάρκη μέσα στον καθένα μας.

 

***

 

«Ένα αριστουργηματικό βιβλίο».

Tahar Ben Jelloun

 

«Ένα κείμενο σπαρακτικής δύναμης».

Frédérique Roussel, Libération

 

«Εκπληκτικό μυθιστόρημα με θέμα τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, που μας υπενθυμίζει ότι οι ιστορίες θα αποτελούν πάντα ένα καταφύγιο για τον άνθρωπο».

Gladys Marivat, Le Monde des Livres

 

«Η μεγάλη αποκάλυψη της νέας εκδοτικής περιόδου».

Nelly Kaprièlian, Les Inrockuptibles

 

 «Ένα από τα πιο αξιόλογα νέα μυθιστορήματα, το οποίο βραβεύτηκε με το Γκονκούρ των μαθητών λυκείου».

Pierre Assouline

 

 «Μια γλώσσα εμμονική, τραγουδιστή, κατάφορτη με αλληγορίες και μεταφορές».

Jérôme Garcin, L’Obs

 

***

 

Ο Νταβίντ Ντιοπ, σενεγαλέζικης καταγωγής, γεννήθηκε στο Παρίσι το 1966. Μεγάλωσε στη Σενεγάλη, όπου τελείωσε και το λύκειο. Σπούδασε γαλλική φιλολογία στα Πανεπιστήμια της Τουλούζης και της Σορβόννης (Paris IV), όπου και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ. Agrégé της φιλολογίας, είναι αναπληρωτής καθηγητής της γαλλικής γραμματολογίας του 18ου αιώνα στο Πανεπιστήμιο του Πω, όπου διδάσκει παράλληλα γαλλόφωνη αφρικανική λογοτεχνία.

 Έχει δημοσιεύσει ένα ακόμα μυθιστόρημα, με τίτλο 1989, l’ Attraction universelle, όπως επίσης και τη μελέτη Rhétorique nègre au XVIIIe siècle.

Το μυθιστόρημα του Αδελφός της καρδιάς τιμήθηκε με το βραβείο Γκονκούρ των μαθητών λυκείου (2018), το βραβείο Patrimoines (2018) και το βραβείο Strega Europeo στην Ιταλία (2019). Ήταν στις λίστες υποψηφιοτήτων για τα βραβεία Goncourt, Médicis, Femina, Renaudot, Βιβλιοπωλών του Νανσύ-Le Point και Αντρέ Μαλρώ.

 

 

Hugues Pagan

«Χαμένο προφίλ»

μετάφραση: Γιάννης Καυκιάς

νουάρ μυθιστόρημα

 

Παραμονή Πρωτοχρονιάς, σε μια πόλη της γαλλικής επαρχίας. Ένας αστυνομικός, ο οποίος βρίσκεται στα ίχνη μιας νεαρής γυναίκας που καταζητείται, δέχεται ένοπλη επίθεση. Την υπόθεση αναλαμβάνει ο Σνεντέρ, επικεφαλής του τμήματος δίωξης του εγκλήματος. Τα πράγματα, όμως, παίρνουν άσχημη τροπή. Η νεαρή γυναίκα είναι κόρη του κυρίου Τομ, του ανθρώπου που κινεί τα νήματα στη ζωή της πόλης. Ο κύριος Τομ και ο Σνεντέρ, ωστόσο, συνδέονται με περίπλοκους δεσμούς…

Ο Σνεντέρ, όπως συμβαίνει σε κάθε νουάρ, είναι ένας ήρωας μοναχικός, που καπνίζει πολύ, κοιμάται ελάχιστα και περιπλανιέται κάθε νύχτα στην πόλη πολεμώντας τα φαντάσματά του, ανίκανος να αντιμετωπίσει τη διαφθορά που κυριαρχεί στην πόλη. Θα προσπαθήσει να βρει τι κρύβεται πίσω από την ένοπλη επίθεση κατά του συναδέλφου του και να μάθει ποια είναι η Τσερόκι, αυτή η μοιραία, όπως σε κάθε νουάρ, γυναίκα που εμφανίζεται και την οποία θα ερωτευτεί κεραυνοβόλα. Θα αποδειχτεί η λύτρωσή του ή θα είναι το πρόσωπο του θανάτου του;

 

***

 

Ο Υγκ Παγκάν (πρόκειται για φιλολογικό ψευδώνυμο) γεννήθηκε το 1947 στην Αλγερία, στην πόλη που τότε ονομαζόταν Orléansville και σήμερα φέρει το όνομα Chlef. Το 1962 αναγκάστηκε, μαζί με τους γονείς του, να εγκατασταθεί στη Γαλλία. Σπούδασε φιλοσοφία και εργάστηκε για λίγα χρόνια ως καθηγητής φιλοσοφίας στη μέση εκπαίδευση. Στη συνέχεια, ασκεί διάφορα επαγγέλματα: δημοσιογράφος, φωτορεπόρτερ, τραπεζικός υπάλληλος. Το 1973, έπειτα από διαγωνισμό, γίνεται δεκτός στη γαλλική αστυνομία με τον βαθμό του επιθεωρητή. Θα παραιτηθεί είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, για να εργαστεί ως σεναριογράφος.

Εξέδωσε το πρώτο του νουάρ μυθιστόρημα το 1982 (La Mort dans une voiture solitaire) και ακολούθησαν τα:

  • L’Eau du bocal
  • Je suis un soir d’été
  • Vaines Recherches
  • Boulevard des allongés
  • Last Affair
  • Les Eaux mortes
  • L’Étage des morts
  • Tarif de groupe
  • Dernière station avant l’autoroute (Βραβείο Mystère της κριτικής)

 Έπειτα από μακρόχρονη σιωπή, επανεμφανίστηκε το 2017 με το «Χαμένο προφίλ», αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές. Η κριτική έχει αναφερθεί στη στυλιστική του δεινότητα, την ικανότητά του στην περιγραφή πολύπλοκων ψυχολογικών καταστάσεων και την πρωτοτυπία του (έστω και αν αναγνωρίζονται επιδράσεις από συγγραφείς του νουάρ όπως ο Ντάσιελ Χάμετ και ο Χάουαρντ Φαστ, αλλά και από τους Σελίν, Ντος Πάσος, Σενέκα, Πασκάλ και Σιοράν, ενώ επισημαίνονται αναλογίες και με το έργο του Ζαν-Πιερ Μελβίλ). Τα μυθιστορήματά του χαρακτηρίζονται από μια ατμόσφαιρα ματαιωμένης εξέγερσης και μια διάθεση ειρωνικής αποστασιοποίησης που δεν αφήνει τίποτα όρθιο.

 

***

 

Τα μυθιστορήματα αυτού του πεσιμιστή, που, όπως και ο Σιοράν, θεωρεί την ύπαρξη μια διαδικασία αποσύνθεσης, διατηρούν ωστόσο την πίστη τους σε ορισμένες αρχές και έναν κάποιο ανθρωπισμό.

Νά γιατί το έργο του Παγκάν, στυλίτη και συνάμα στυλίστα, τραγουδάει τόσο όμορφα τα μπλουζ, αυτή τη μουσική που γεννήθηκε από την εξέγερση. Όμως, όσο μαύρες και μελαγχολικές κι αν είναι οι αφηγήσεις του, δεν γίνονται ποτέ μηδενιστικές. Ο συγγραφέας, μολονότι δεν τρέφει ψευδαισθήσεις, παραμένει μοραλιστής, όπως και ο ήρωάς του, ο υπαστυνόμος Σνεντέρ.

Le Monde

 

Με αυτό το νουάρ μυθιστόρημα, που είναι επίσης η ιστορία ενός μεγάλου έρωτα, ο Υγκ Παγκάν, μείζων μορφή του γαλλικού νουάρ των δεκαετιών του ’80 και του ’90, πραγματοποιεί μια εντυπωσιακή επιστροφή.

Lire

 

Πολλοί τον θεωρούν έναν από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του γαλλικού νουάρ. Το Χαμένο προφίλ είναι ωμό, οδυνηρό, απελπισμένο, έστω κι αν ένα μικρό φωτισμένο παράθυρο διώχνει κάπως το σκοτάδι. Το έργο του Υγκ Παγκάν, μελαγχολικό, ανθρώπινο, συγκινητικό, υπερβαίνει το είδος του νουάρ. Βρίσκουμε εδώ τους εφιάλτες του, καθώς και ένα αυθεντικό σύμπαν αποθαρρυμένων, απογοητευμένων, διεφθαρμένων αστυνομικών, αντιμέτωπων με έναν κόσμο που πάει άσχημα και υποφέρει από πληγές τις οποίες τίποτα δεν μπορεί να γιατρέψει.

Télérama

 

Διαβάζοντας ένα βιβλίο του Παγκάν, εγκαταλείπεις τις συνήθειές σου. Βρισκόμαστε μακριά από τα ετοιματζίδικα αστυνομικά μυθιστορήματα, που τα ξεχνάς αμέσως μόλις τα τελειώσεις και ωστόσο κατακλύζουν τα ράφια των βιβλιοπωλείων. Ο Παγκάν είναι, πάνω απ’ όλα, στυλίστας· ορισμένες φράσεις του ανατρέπουν τα πάντα γύρω σου, αυθεντικά σκοτεινές και μεθυστικές καθώς είναι.

Le Figaro

 

Η επιστροφή μιας μεγάλης πένας. Με ένα σπάνιο μείγμα ρεαλισμού και λυρισμού, ο Παγκάν μάς ανοίγει τα μάτια.

Le Magazine Littéraire

 

Ένα νουάρ από τα παλιά, hard-boiled. Πέρα από την ιστορία, υπάρχει η γλώσσα. Όπως παλιά. Όπως μας αρέσει.

Marianne

 

Στον τόσο πλούσιο κόσμο του γαλλικού νουάρ, ο Παγκάν, αν και ολιγογράφος, είναι αναμφισβήτητα ένας από τους βασικούς εκφραστές του. Πρόκειται για ένα γνήσιο αστυνομικό μυθιστόρημα, αλλά, κυρίως, για ένα σπουδαίο μυθιστόρημα. Και αυτό μετράει.

Challenges

 

 

Jacqueline Woodson

«Ένα άλλο Μπρούκλιν»

μετάφραση: Άννα Μαραγκάκη

μυθιστόρημα

 

Η Όγκοστ, μια τριανταπεντάχρονη Αφροαμερικανίδα ανθρωπολόγος, επιστρέφει στη Νέα Υόρκη για την κηδεία του πατέρα της. Στο μετρό, διασταυρώνεται με μια παλιά φίλη. Η συνάντηση αυτή τής ξυπνά ζωηρές αναμνήσεις, μεταφέροντάς τη σε μια εποχή και έναν τόπο που νόμιζε ότι είχε αφήσει οριστικά πίσω της: τη δεκαετία του 1970 στο Μπρούκλιν, όπου μεγάλωσε, και όπου η φιλία ήταν το παν.

Τέσσερα κορίτσια, η Όγκοστ, η Σύλβια, η Άντζελα και η Τζίτζι, μοιράζονταν όλα τους τα μυστικά καθώς περιπλανιούνταν στους δρόμους της γειτονιάς τους. Ένιωθαν εκπληκτικά όμορφες, απίστευτα ταλαντούχες, και ονειρεύονταν πως τις περίμενε ένα λαμπρό μέλλον.

Πίσω όμως από τις προσδοκίες και τις ελπίδες τους, υπήρχε ένα άλλο Μπρούκλιν· ένα επικίνδυνο μέρος όπου ηρωινομανείς βετεράνοι του Βιετνάμ παραμόνευαν ανυποψίαστα κοριτσάκια μέσα σε σκοτεινούς διαδρόμους, όπου μητέρες εξαφανίζονταν, πατεράδες ανακάλυπταν τη θρησκεία και η τρέλα καραδοκούσε σε κάθε βήμα.

Το μυθιστόρημα Ένα άλλο Μπρούκλιν φωτίζει με σπαρακτικό τρόπο τη μεταβατική περίοδο κατά την οποία το παιδί πορεύεται προς την εφηβεία και η πολύτιμη αθωότητα έρχεται αντιμέτωπη με τους απτούς κινδύνους της ενηλικίωσης. Με πρόζα κομψή και λυρική, ευαίσθητη και τρυφερή, η Τζάκλιν Γούντσον ζωντανεύει τις μνήμες της ηρωίδας της, σκιαγραφώντας την ιστορία  μιας φιλίας που τα ίχνη της παρέμειναν ανεξίτηλα μέσα στον χρόνο.

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό βιβλίο, το οποίο φέρει την υπογραφή μίας από τις πιο προικισμένες Αμερικανίδες μυθιστοριογράφους.

 

***

 

«Σε αυτό το τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα, η Τζάκλιν Γούντσον μάς δείχνει τι σήμαινε να μεγαλώνει ένα κορίτσι στο Μπρούκλιν της δεκαετίας του 1970 -–την ομορφιά και το βάρος αυτής της πορείας-–, μέσα από τον φακό μιας αλησμόνητης αφηγήτριας. Οι κρυφές ελπίδες και οι φόβοι που μοιράζονται με ψιθυριστή φωνή η Όγκοστ και οι φίλες της με έκαναν να αναλογίζομαι τους περιορισμούς και τις χαρές της φιλίας για πολύ καιρό αφότου είχα τελειώσει το μυθιστόρημα. Γεμάτο από στιγμές θλίψης, ομορφιάς και δέους, το Ένα άλλο Μπρούκλιν  αποδεικνύει ότι η Τζάκλιν Γούντσον είναι μια συγγραφέας με εξαιρετική αφηγηματική ικανότητα».

 Angela Flournoy, συγγραφέας του βιβλίου The Turner House, που προτάθηκε για το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου των ΗΠΑ

 

«Το Ένα άλλο Μπρούκλιν της Τζάκλιν Γούντσον είναι ένα πολύ ξεχωριστό βιβλίο, ένα υπέροχο, λυρικό, υπνωτιστικό, συγκινητικό και απίστευτα δυνατό μυθιστόρημα. Κάθε θαυμάσια σελίδα του μάς οδηγεί και σε μια άλλη ανακάλυψη, ένα άλλο σπαρακτικό επεισόδιο που έχει χαραχτεί στη μνήμη. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό και αξιόλογο βιβλίο».

Edwidge Danticat, συγγραφέας του βιβλίου Claire of the Sea Light

 

«Η Τζάκλιν Γούντσον τραγουδά τη μνήμη. Οι λέξεις της, μια καλοκαιρινή αστραπή που κόλλησε στον λαιμό μου… μια φουρτουνιασμένη θάλασσα που μένει για μια στιγμή ακίνητη κάτω απ’ τον άνεμο».

Αδελφή Sonia Sanchez

 

«Το  Ένα άλλο Μπρούκλιν είναι ένα πυρετικό όνειρο που περιέχει τις σκληρές αλήθειες της ζωής και τη γαλήνια ομορφιά της μνήμης. Με συνεπήρε αυτή η ιστορία ενός κοριτσιού που προσπαθεί να βρει τον εαυτό του μέσα σε τόσες αντιφατικές επιδράσεις και επιθυμίες. Η  Τζάκλιν Γούντσον διαθέτει μια πολύ πρωτότυπη ματιά και μια εντελώς ξεχωριστή φωνή. Το λάτρεψα αυτό το βιβλίο».

Ann Patchett, συγγραφέας των βιβλίων Commonwealth και This Is the Story of a Happy Marriage

 

«Το λιτό και γεμάτο ένταση μυθιστόρημα της Τζάκλιν Γούντσον, το οποίο μιλάει για τέσσερα κορίτσια που μεγαλώνουν στο Μπούσγουικ της δεκαετίας του 1970, μετατρέπει κάποιες από τις βαθύτερες σιωπές μας -–για τον κίνδυνο, την απώλεια, και την πορεία ενηλικίωσης των μαύρων κοριτσιών-– σε δυνατό λυρικό λόγο. Το Ένα άλλο Μπρούκλιν είναι σπαρακτικό και ταυτόχρονα αναζωογονητικό, ένας υπέροχος και γενναιόδωρος ύμνος σε όλα όσα αναγκαζόμαστε να αφήσουμε πίσω μας, στη μακρά διαδρομή προς την αυτοπραγμάτωση».

Tracy K. Smith, βραβευμένη με Πούλιτζερ συγγραφέας των βιβλίων Life on Mars και Ordinary Light

 

***

 

Η Τζάκλιν Γούντσον γεννήθηκε στο Columbus του Οχάιο το 1963. Έχει δημοσιεύσει περισσότερα από είκοσι παιδικά και εφηβικά βιβλία και το 2014 τιμήθηκε με το National Book Award νεανικής λογοτεχνίας για το Brown Girl Dreaming. Το 2018 τιμήθηκε με το Astrid Lindgren Memorial Award, το σημαντικότερο διεθνές βραβείο νεανικής λογοτεχνίας. Πρόσφατα έλαβε επίσης τον τίτλο τής Young People’s Poet Laureate από το ίδρυμα Poetry Foundation. Το Ένα άλλο Μπρούκλιν είναι το πρώτο της μυθιστόρημα για ενηλίκους και ήταν στην τελική λίστα για το National Book Award το 2016. Από τις εκδόσεις Πόλις ετοιμάζεται και το μυθιστόρημά της (επίσης για ενηλίκους) Red at the Bone.

 

 

Αθανασία Δρακοπούλου

«Έτοιμες φράσεις»

ποιητική συλλογή

 

ΕΤΟΙΜΕΣ ΦΡΑΣΕΙΣ

Έτοιμη να ανέβω το βουνό τού «σαν κάποτε»

να περάσω το ποτάμι «μια ώρα αρχύτερα»

να φτάσω στην ατόλη τού «αντίο»

να σταθώ στην κοιλάδα τού «σαν ψέματα»

καθισμένη ανάμεσα στις ευγενικές καλησπέρες

στα «πώς είσαι» με νόημα,

με ένα όνειρο δρόμου απέραντο ακόμα

που κυλάει δίπλα σε μηλιές κατάφορτες

κήπους κρεμαστούς.

Τόσο μα τόσο αβέβαιη για όλες τις στοργικές λέξεις

που μόνο η σιωπή σου μπορεί να μου πει

πως με νιώθεις.

Έτοιμη να αντέξω αυτό που λέγεται «καλά»

τον σπαραγμό τού «δόξα τω θεώ»

του «όπως πάντα»,

αν είχε προλάβει ο θεός

να πλάσει τις λέξεις

να τους βρει εντολές, αμαρτίες

«ου φονεύσεις»

και κατά γράμμα απαγορεύσεις.

Με τόσα «προσοχή»

στις σκάλες, στις πόρτες

στο ολισθηρό δάπεδο

στην ανάγνωση των όρων

στην ύλη των αντιστάσεων.

Ένα μέρος μου μέσα σ’ αυτό το οχυρό της σιωπής

αιωρούμενη σε κατάσταση χάρης

ανοιχτές ώρες, ανοιχτοί ουρανοί,

«τι είχες, ό,τι είχα πάντα».

Και συνεχίζω με το σούρουπο «μόνο για σήμερα»

την παρανόηση του «μέρα τη μέρα»

να ρωτάω αν έχετε κατοικίδιο,

εγώ συλλέγω ποικιλίες πεταλούδας.

 

***

 

Η Αθανασία Δρακοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952 και σπούδασε τοπογράφος μηχανικός στην Πολυτεχνική Θεσσαλονίκης και κινηματογράφο στην Αθήνα. Δούλεψε για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση ως μοντέζ κι αργότερα ως σεναριογράφος και σκηνοθέτης. Έχει δημοσιεύσει τις ποιητικές συλλογές «Μετά το βυθό» και «Εμπόριο χρόνου» στις εκδόσεις «Τρία Φύλλα» και έχει μεταφράσει βιβλία από τα ιταλικά και τα γαλλικά.

Από τις εκδόσεις Πόλις έχει κυκλοφορήσει επίσης η συλλογή διηγημάτων της «Μην ξυπνάς το νερό» και ετοιμάζεται η συλλογή διηγημάτων της «Ποιος τραγουδάει και ποιος όχι».

 

 

Αθανασία Δρακοπούλου

«Ποιος τραγουδάει και ποιος όχι»

συλλογή διηγημάτων

 

Πρόσωπα και όψεις της καθημερινότητας. Εννέα ιστορίες στις οποίες  ο αφηγητής ή η αφηγήτρια καλείται να επιλέξει τι επιθυμεί ή, καλύτερα, τι αντέχει να κρατήσει μακριά από τη λήθη και τι όχι· ποια είναι η αλήθεια σε όσα διαδραματίζονται και πώς στέκεται κάθε φορά απέναντι σε αυτήν.

Η πρόσοψη ενός κτιρίου, το παράθυρο και το πρόσωπο πίσω από το τζάμι, το πρόσωπο σε μια φωτογραφία, το πρόσωπο του πατέρα, του φίλου, του κοριτσιού που φοβάται τον ερχομό ενός τρίτου παγκοσμίου πολέμου, το πρόσωπο του γείτονα. Ο χρόνος, πάντοτε αμείλικτος, έρχεται για να τα περιλάβει όλα. Σε τι ωφελεί να βλέπουμε τον χρόνο να κυλά; Μπορούμε να συλλάβουμε το πέρασμά του και τι είναι αυτό που του δίνει την κατεύθυνσή του;

 

***

 

Η Αθανασία Δρακοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952 και σπούδασε τοπογράφος μηχανικός στην Πολυτεχνική Θεσσαλονίκης και κινηματογράφο στην Αθήνα. Δούλεψε για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση ως μοντέζ κι αργότερα ως σεναριογράφος και σκηνοθέτης. Έχει δημοσιεύσει τις ποιητικές συλλογές Μετά το βυθό και Εμπόριο χρόνου στις εκδόσεις «Τρία Φύλλα» και έχει μεταφράσει βιβλία από τα ιταλικά και τα γαλλικά.

Από τις εκδόσεις Πόλις έχει κυκλοφορήσει επίσης η συλλογή διηγημάτων της Μην ξυπνάς το νερό και ετοιμάζεται η ποιητική της συλλογή Έτοιμες φράσεις.

 

 

Λένια Ζαφειροπούλου

«Αίθουσα των χαμένων βημάτων»

ποιητική συλλογή

 

7

(μετά την πανθομολογούμενη

νίκη επί του θανάτου,

λιβάδια και άλλα πεδία ηδονής

θα ανήκουν πλέον στους μετά-νεκρούς

που περιφερονται σαν γκόλεμ άβουλα

μ’ ένα ρολό παλαιάς γραφής κάτω απ’ τη γλώσσα.)

 

“Μην κάνετε” είπε “γάμους κι αρραβώνες,

γιορτές και γεννητούρια πια. Ήρθαν οι έσχατοι χρόνοι.

Πλυθείτε και ζωστείτε και προσμένετε

την μια και μεγάλη Γιορτή.”

Μετά έφυγε κάπου προς τα πάνω.

 

Τότε όλοι παράτησαν μέσα στα παλαιά τείχη της πόλης

ονόματα και διακριτικά.

Έγινε ένας ψηλός σωρός από χρυσές κανάτες, περικνημίδες, σκήπτρα και ζυγούς.

Βγήκανε στα λιβάδια σαν κοπάδι.

 

Τα άστρα γύρισαν πάνω απ’ το κεφάλι τους

κάμποσους γύρους.

Αυτοί τα είδαν: “Οι ουρανοί” είπαν “περιελίχθησαν σα ρούχο κι άλλαξαν. Είμαστε νέο τάγμα.”

 

Ο άνεμος σκόρπισε κάθε σοφία.

 

Ευθύγραμμα πορεύτηκαν κινώντας στο διάβα τους όρη.

Τα διέταζαν και τα ‘ριχναν στη θάλασσα.

“Άνω και Κάτω” είπανε γελώντας “έχουν από καιρό καταργηθεί.”

 

Ύστερα κάποιοι είδαν και πάλι την Ισχύ σε όνειρο.

Ήτανε κάτι κάθετο μπηγμένο στο λιβάδι.

Μ’ ένα βραχίονα έδειχνε Ψηλά και με τον άλλον Χαμηλά. Λες κι είχε σημασία.

 

Από το νέο τάγμα των Αρνιών

βγήκαν και πάλι παλιές φύτρες.

Σιωπηρά κινήθηκαν στα άνω λιβάδια της υπεροχής.

Έκλωσαν το μαλλί και το ‘παν αργυρόλευκο.

Το γάλα τους ονόμασαν χιόνι απ’ τις απάτητες κορφές.

(Τα όρη επέστρεψαν οριστικά στη θέση τους.)

Εξέθρεψαν, εξέθρεψαν το νέο-παλιό μόσχευμα

το ‘βγαλαν με ωδίνες μέσα από τις λαγόνες τους, ένα λεπτοφυές αναρριχητικό

και το ‘παν Genius.

Τότε οι λειμώνες φύτρωσαν μαρμάρινα μνημεία.

Πάνω τους κούρνιασαν όσοι είχανε το μπόλι

και κουμαντάρανε από ψηλά το ποίμνιο.

Μα αυτό συνέχισε να περπατά ηδονικά

ανάμεσα σε παπαρούνες κι άγρια μέντα,

Περιέλίχθη

σαν άσπρο κύμα γύρω απ’ τα μνημεία

κι αφήνοντάς τα πίσω του,

κέρδισε πάλι τον ευθύγραμμό του δρόμο.

 

***

 

Η Λένια Ζαφειροπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1979. Σπούδασε τραγούδι, πιάνο και Lied στη Musikhochschule τής Στουτγάρδης και όπερα στο Opera Course τού Guildhal School of Music and Drama και στο National Opera Studio του Λονδίνου. Έχει κερδίσει υποτροφίες των ιδρυμάτων Μαρία Κάλλας και Αλέξανδρος Ωνάσης, καθώς και του Royal Opera House Covent Garden.

Το 2009 κέρδισε το βραβείο της Ένωσης Ελλήνων Κριτικών για νέους καλλιτέχνες. Εμφανίζεται με ορχήστρες και σχήματα μουσικής δωματίου στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Άρθρα, ποιήματα και μεταφράσεις της έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά Αντί, Περιοδικό ΕΦ, Ποιητική, The Books’ Journal και Athens Review of Books.

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί επίσης η ποιητική της συλλογή Patermoster Square

Μία διαδρομή σε 53 στάσεις.

 

 

Μαρία Κοπανίτσα

«Ίδρωσα να το πω»

ποιητική συλλογή

 

Φταίω εγώ;

 

Είχα εκμυστηρευτεί σ’ ένα στενό φίλο

θέματα καθαρά προσωπικά,

ότι γυμνάζομαι εντατικά και

έχω επιτυχία επαγγελματική και καλά γονίδια

που μάλλον θα με κρατήσουν ακόμα

πολλά χρόνια στη ζωή.

Αποδεικνύεται ότι τέτοια πράγματα μόνο σε ταξιτζή

μπορούν να φανούν χαλαρωτικά

αφού έτσι γίνεται και κουβέντα πάνω στη δουλειά…

Έλα όμως που, όπως και να ’χει το πράγμα,

ο φίλος δεν ήταν επαγγελματίας οδηγός.

Ενώ ήταν λοιπόν πάνω στο τιμόνι, χτύπησε το κλάξον δυνατά

για να με επαναφέρει στην τάξη.

 

Και αντί να υπαινιχθεί

ότι στην ηλικία που είμαι τώρα,

μάλλον δεν θα φύγω από τη ζωή χωρίς

να πάρω αγάπη και λατρεία από εκεί

που την θέλω πραγματικά,

άκου τι μου λέει:

«Να συμμορφωθείς

με τις επιταγές της κοινής λογικής,

oπότε καταρχάς να μη

νομίζεις ότι σ ᾽αγαπάει

και θα σε πάρει στο τηλέφωνο

αυτή που ελπίζεις!»

Λέγοντας σε εμένα αυτά ο φίλος μου

έδειξε μιαν έλλειψη αγωγής.

 

Στης γιαγιάς μου, παλιά,

δύο γυναίκες του σπιτιού σέρνανε με το ζόρι

μια κοπελιά, την κράταγαν

να την φιλήσει τρείς φορές σταυρωτά η μάνα μου,

παιδί στην εφηβεία, που όπως όλα τα παιδιά έτσι

και αυτή τύχαινε να έχει την συγκεκριμένη εμμονή στην περίπτωσή της,

να φιλήσει το κορίτσι πριν κοιμηθεί.

 

Εσένα βέβαια δεν σε απειλώ με τίποτα τέτοιο,

αλλά

φταίω εγώ που είμαστε οικογενειακά

συνηθισμένοι πάση θυσία να

απαιτούμε ευγενική προς εμάς συμπεριφορά;

Θα μπορούσες λοιπόν και εσύ,

τουλάχιστον να προσποιηθείς ενδιαφέρον

για αυτά που επιδιώκω στα αισθηματικά

και να παραμείνεις ευγενής;

Μπορείς.

 

***

 

Η Μαρία Κοπανίτσα γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1956. Σπούδασε αγγλική φιλολογία στο Καίμπριτζ (Girton College, ΒΑ, ΜΑ), ζωγραφική στο City and Guilds of London Art School και χαρακτική στο Παρίσι, με τους Frélaut και Calvert-Brun (1981-1982).

Το 1982 εξέδωσε το βιβλίο Κυκνάνθρωποι – Ποιήματα και χαρακτικά (εκδ. Εστία) και το 2005 εικονογράφησε τους Ομηρικούς Ύμνους στη Δήμητρα και στον Απόλλωνα (εκδ. Το Ροδακιό). Από το 2011, δημοσιεύει ποιήματά της στα περιοδικά Ποιητική και Νέα Εστία.

 

 

Ξένια Κουναλάκη

«Οξυγόνο»

 

Μια παρέα φοιτητών, ένα καλοκαίρι του ’90, κάνει ελεύθερο κάμπινγκ, όταν ο Νικόλας, ο πιο χαρισματικός απ’ όλους, πνίγεται στην προσπάθειά του να βγάλει έναν ροφό από τη θάλασσα. Ο πατέρας πενθεί τον γιο του· οι φίλοι θυμούνται και εξιδανικεύουν τον πεισματάρη φίλο τους.

Είκοσι χρόνια αργότερα, οι ίδιοι άνθρωποι ξαναβρίσκονται στο νησί για το μνημόσυνο του Νικόλα και αναλογίζονται τις δικές τους καθημερινές ασφυξίες και απώλειες: τα όρια του γάμου και της οικογένειας, τη φθορά του σώματος, το τέλος της γονιμότητας, την επαγγελματική αβεβαιότητα, τον θάνατο που πλησιάζει.

Ο καθηγητής Νομικής διαβάζει Φίλιπ Ροθ και ταυτίζεται μαζί του, η γυναίκα του προσπαθεί να καταπολεμήσει την ηττοπάθεια της μέσης ηλικίας, ο εισοδηματίας φίλος τους ζει αποτραβηγμένος και παρατηρεί τις ζωές των άλλων, η ψυχίατρος-μετανάστρια στη Βιέννη βλέπει την Ελλάδα να απομακρύνεται από την Ευρώπη, η συγγραφέας της παρέας αγωνίζεται να κάνει παιδί με κάθε τρόπο προκειμένου να δώσει νόημα στη ζωή της.

Με φόντο πάντα την ανάμνηση του φίλου τους, που πρόλαβε και πέθανε νέος, οι ζωές τους διασταυρώνονται και πλέκονται στον θρήνο και τη νοσταλγία για τα χρόνια που πέρασαν,  στην κρίση της χώρας, αλλά και τη δική τους, την προσωπική.

 

***

 

Η Ξένια Κουναλάκη γεννήθηκε το 1971 στο Αμβούργο της Γερμανίας. Σπούδασε Επικοινωνία και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι αρχισυντάκτρια διεθνών ειδήσεων και τακτική αρθρογράφος στην Καθημερινή.

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία της Στις ταινίες κλαίω στις πιο άσχετες σκηνές και Ο αντισημιτισμός στην Ελλάδα: Ομιλία στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών, με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος (29 Ιανουαρίου 2019).

 

 

Μιχάλης Μαλανδράκης

«Patriot»

νουβέλα

 

Ο εικοσιτριάχρονος Αγκίμ, μετανάστης από την Αλβανία στην Ελλάδα για περισσότερο από δέκα χρόνια, παίζει συχνά το κλαρίνο του στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, προκειμένου να συμπληρώσει το μικρό εισόδημά του ως σερβιτόρος.

Το όνειρό του είναι να γίνει επαγγελματίας κλαρινίστας. Όταν, λοιπόν, ένας άγνωστος συμπατριώτης του τον προσεγγίζει εντυπωσιασμένος από το ταλέντο του και του προτείνει να δουλέψει σε γνωστό νυχτερινό κέντρο στην Αθήνα, ο Αγκίμ αποδέχεται την πρόταση, χωρίς δεύτερη σκέψη.

Ο Μιχάλης Μαλανδράκης σε αυτό το πρώτο του πεζογράφημα αποτυπώνει, με ρεαλισμό και διεισδυτικότητα, μια όψη της σύγχρονης ζωής που έχουμε την τάση να την παραβλέπουμε: του μετανάστη που, ζώντας για πολλά χρόνια ανάμεσα σε δύο πατρίδες, δεν ανήκει πια σε καμία˙ του ανθρώπου που αισθάνεται μετέωρος και ξένος όπου κι αν βρεθεί, αλλά επιμένει να διεκδικεί μια καλύτερη θέση στη ζωή και κυνηγάει το όνειρό του μέχρι τέλους. Κι ας γνωρίζει ότι η πραγματικότητα συντρίβει, συνήθως, όποιον δεν κατορθώνει να βρει μια θέση μέσα σε αυτήν.

 

***

 

Ο Μιχάλης Μαλανδράκης γεννήθηκε το 1996 στα Χανιά. Σπούδασε σκηνοθεσία στη Σχολή Κινηματογράφου και Τηλεόρασης του Λυκούργου Σταυράκου και είναι απόφοιτος του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου. Το Patriot είναι το πρώτο του βιβλίο.

 

 

Τεύκρος Μιχαηλίδης

«Φονικό στη Μεγάλη Εκκλησία»

αστυνομικό μυθιστόρημα

 

Κωνσταντινούπολη, 27 Δεκεμβρίου 537, ημέρα των εγκαινίων της Μεγάλης Εκκλησίας. Ο Ιωάννης, στενός συνεργάτης των αρχιτεκτόνων της, βρίσκεται δολοφονημένος. Όλες οι ενδείξεις οδηγούν στη Θεανώ, πρώην σπουδάστρια στην Ακαδημία του Πλάτωνος και στενή φίλη του θύματος.

Ο Ευτόκιος, ένας άνθρωπος που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη συγκέντρωση και διάσωση των έργων του Αρχιμήδη, αναλαμβάνει να εξιχνιάσει την υπόθεση: είναι πράγματι ένοχη η νεαρή μαθηματικός ή μήπως έχει πέσει θύμα μιας καλοστημένης συνωμοσίας;

Ιστορικά πρόσωπα, όπως η Θεοδώρα και ο Ιουστινιανός, και μυθοπλαστικοί ήρωες συναντιούνται και αλληλεπιδρούν για να ζωντανέψουν το κλίμα της μετάβασης από την Ύστερη Αρχαιότητα στον πρώτο βυζαντινό χρυσό αιώνα. Η αρχαία φιλοσοφία πρέπει να πεθάνει, κληροδοτώντας όμως στον καινούργιο κόσμο την κατακτημένη σοφία της: τη γεωμετρία και τη μηχανική της. Χωρίς αυτές, θαύματα όπως ο Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας δεν θα έπαιρναν ποτέ σάρκα και οστά. Στο προσκήνιο αυτής της ιδιόμορφης σύγκρουσης, ο μύθος εκτυλίσσεται μέσα από σκάνδαλα, καταχρήσεις, μισαλλοδοξία και, κυρίως, μέσα από την αιώνια πάλη για εξουσία.

 

***

 

O Τεύκρος Μιχαηλίδης γεννήθηκε το 1954 στην Αθήνα. Είναι διδάκτωρ των μαθηματικών του Πανεπιστημίου Pierre et Marie Curie. Από το 1981, διδάσκει μαθηματικά στη Μέση Εκπαίδευση.

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά του Πυθαγόρεια εγκλήματα (έχει μεταφραστεί σε 6 γλώσσες – ιταλικά, ισπανικά, αγγλικά, κορεάτικα, κινέζικα, γαλλικά), Αχμές, ο γιος του φεγγαριού (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας), Τα τέσσερα χρώματα του καλοκαιριού, Ο μέτοικος και η συμμετρία, Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι, η συλλογή διηγημάτων του Εγκλήματα δημοσιονομικής προσαρμογής, καθώς και το βιβλίο του Μαθηματικά επίκαιρα – Συνειρμοί διαβάζοντας την εφημερίδα. Το 2014 κυκλοφόρησε επίσης το βιβλίο του Μιλώντας στην Άννα για τα μαθηματικά, από τις εκδόσεις Πατάκη.

Συμμετείχε με διηγήματά του στους συλλογικούς τόμους Ελληνικά εγκλήματα 2, 3 και 4 των εκδόσεων Καστανιώτη, Είσοδος Κινδύνου των εκδόσεων Μεταίχμιο, καθώς και στη σειρά Κλέφτες και αστυνόμοι του ραδιοσταθμού «902 Αριστερά στα FM».

Έχει δημοσιεύσει άρθρα και μελέτες σχετικά με τη διδακτική των μαθηματικών, την εισαγωγή της πληροφορικής στην εκπαίδευση και τη χρήση της αφήγησης και της ιστορίας στη διδασκαλία των μαθηματικών.

Έχει κατά καιρούς συνεργαστεί με τις εφημερίδες Τα Νέα, Ελευθεροτυπία, Ελεύθερος Τύπος και Καθημερινή.

Έχει μεταφράσει από τα αγγλικά και τα γαλλικά 28 βιβλία, λογοτεχνικά και επιστημονικά, σχετικά με τα μαθηματικά και την ιστορία των επιστημών.

Το 2006 η γαλλική κυβέρνηση του απένειμε τον τίτλο του Chevalier dans l’Ordre des Palmes Académiques.

Είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας Θαλής+Φίλοι και της Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας.

 

 

Λύντια Τρίχα

«Το σκυλάκι σας θέλει ψυχίατρο»

Επτά σκύλοι αυτοβιογραφούμενοι

 

Ποιοι είναι αυτοί οι επτά σκύλοι; Ο βιβλιοφάγος και σκανταλιάρης Ραξ, που τρώει την Κυρία με τις καμέλιες. Ο έξυπνος, δαγκωνιάρης, ακατανίκητος σαμουράι Shogun, που αδιαφορεί για τον κίνδυνο και ξαναπέφτει στον ασβέστη. Η σνομπ Blackie, που γίνεται χαλίφης στη θέση του χαλίφη. Η λεπτεπίλεπτη και όμορφη Λώρα που αναρωτιέται με αγωνία τι σημαίνει «να ζευγαρώσετε».

Ο αρχοντικός και ανήσυχος Λέων, που επιβάλλεται με το παράστημα και την καλή καρδιά του, αλλά όχι και με το μυαλό του. Η πονηρή και λαίμαργη Φοίβη, που καραδοκεί για να φάει το φαγητό των άλλων. Η σιωπηλή Φαίδρα, με τα εκφραστικά μάτια και το γυαλιστερό τρίχωμα, που φοβάται τις γάτες.

Και η νεαρή Άλεξ, ένα νεαρό ζωηρό πόιντερ, φτάνει από το πουθενά για να θεραπεύσει τη θλίψη από την απουσία του τελευταίου από τους επτά σκύλους. Κι είναι εκείνη που, ψάχνοντας κάτω από έπιπλα, πίσω από τις κουρτίνες, μέσα σε ντουλάπια και συρτάρια, βρίσκει τα κρυμμένα χειρόγραφα και αποφασίζει να τα δώσει στη δημοσιότητα.

 

***

 

Η Λύντια Τρίχα γεννήθηκε το 1950 στην Αθήνα, όπου και σπούδασε νομικά. Από το 1987 ασχολείται με την έρευνα της νεότερης ελληνικής ιστορίας, έχει επεξεργασθεί το αρχείο του Χαρίλαου Τρικούπη και έχει δημοσιεύσει δέκα βιβλία ιστορικού περιεχομένου. Επί μία εξαετία ασχολήθηκε ενεργά με τη διοίκηση και τη διεύθυνση του Ε.Λ.Ι.Α., ως γενική γραμματέας και αντιπρόεδρός του. Σήμερα είναι αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Παιδείας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού.

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία της: Χαρίλαος Τρικούπης: Ο πολιτικός του «Τις πταίει;» και του «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» (Κρατικό Βραβείο Βιογραφίας 2017) και Σπυρίδων: Ο άλλος Τρικούπης (1788-1873).

 

 

 

Μελέτες

 

 

Patrick Boucheron

«Λεονάρντο και Μακιαβέλι»

μετάφραση: Ρίκα Μπενβενίστε

 

Η σκηνή εκτυλίσσεται στο Ουρμπίνο, στο παλάτι του δούκα, στα τέλη Ιούνιου του 1502 με φόντο την έκρηξη των πολέμων στην Ιταλία. Ο Καίσαρας Βοργίας, ο νέος ηγεμόνας στην Κεντρική Ιταλία, δέχεται σε ακρόαση δύο επισκέπτες: τον Νικολό Μακιαβέλι, που είναι ο νεαρός γραμματέας της Καγεκλαρίας της Φλωρεντίας και τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, μηχανικό και αυλικό καλλιτέχνη, τον φημισμένο γηραιό δάσκαλο της εποχής.

Οι τρεις άνδρες διασταυρώνονται και, αναμφίβολα, συνομιλούν. Από το 1502 μέχρι το 1504 διέτρεξαν τους δρόμους της Ρωμανίας, επιθεώρησαν οχυρά στην Τοσκάνη, σχεδίασαν το φράγμα του ποταμού Άρνου. Μοιράζονταν το συναίσθημα του επείγοντος και αυτό πρέπει να τους έφερε κοντά.

Ωστόσο, δεν μπορούμε να πούμε τίποτα, αν τουλάχιστον τηρήσουμε ευλαβικά τους δισταγμούς του ιστορικού που προχώρα μόνο όταν είναι βέβαιος πως δεν θα βρέξει τα πόδια του, που διασχίζει το νερό προσεκτικά, πατώντας σε κείμενα, έτσι όπως ο διαβάτης πατάει στις πέτρες.

Μήπως πρέπει να ριχτούμε στο νερό, στο αναζωογονητικό λουτρό της μυθοπλασίας; Μήπως πρέπει να αφήσουμε τον λόγο στον μυθιστοριογράφο ή στον δραματουργό, που ξέρει να ανασυγκροτεί με ζωηρούς και γλαφυρούς διαλόγους τα  λόγια που ανταλλάχθηκαν;

Υπομονή, διότι σ’ αυτή την παράσταση δεν έχουμε ακούσει ακόμη τον πιο εύγλωττο πρωταγωνιστή: το σκηνικό.

 

* * *

 

Ούτε δοκίμιο, ούτε μυθιστόρημα, η αφήγηση του Πατρίκ Μπουσερόν βρίσκει το σημείο ισορροπίας μεταξύ της ιστορίας που διηγούμαστε και της ιστορίας που μελετάμε. Η αλήθεια συγχρωτίζεται με τη μυθοπλασία. Το βιβλίο θα ικανοποιήσει τόσο την επιθυμία για γνώση, του επιστήμονα, όσο και την αισθητική απόλαυση του αναγνώστη.

Le Monde

 

***

 

Ο Πατρίκ Μπουσ(ε)ρόν γεννήθηκε στο Παρίσι το 1965. Απόφοιτος της École normale supérieure, agrégé και διδάκτωρ της ιστορίας, καθηγητής της μεσαιωνικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Paris I (Panthéon-Sorbonne), εξελέγη το 2015 καθηγητής στο Collège de France. Έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με την ιστορία της μεσαιωνικής Ιταλίας, αλλά και με την ιστοριογραφία. Πρόσφατα δημοσιεύθηκε υπό την εποπτεία του ο συλλογικός τόμος Histoire mondiale de la France, που σημείωσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία, και με τον οποίο αμφισβητείται έντονα η εθνοκεντρική γαλλική ιστοριογραφία.

 

Έχει γράψει, μεταξύ άλλων, τα βιβλία:

Le pouvoir de bâtir: urbanisme et politique édilitaire à Milan (XIVe-XVe siècles)

Les villes d’Italie (vers 1150-vers 1340)

Faire profession d’historien

Conjurer la peur: Sienne, 1338: essai sur la force politique des images

De l’éloquence architecturale. Milan, Mantoue, Urbino (1450-1520)

Comment se révolter

La Trace et l’aura: Vies posthumes d’Ambroise de Milan (IVe-XVIe siècle)

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο του Τι μπορεί να κάνει η ιστορία: Εναρκτήριο μάθημα στο Collège de France.

 

 

Marc Fleurbaey

«Μανιφέστο για την κοινωνική πρόοδο

Ιδέες για μια καλύτερη κοινωνία»

 

Σε συνεργασία με τους:

Olivier Bouin, Marie-Laure Salles-Djelic, Ravi Kanbur, Helga Nowotny, Elisa Reis

Προλεγόμενα: Amartya Sen

μετάφραση: Γιώργος Χρηστίδης

 

Μπορεί η κοινωνική δικαιοσύνη να ενισχυθεί; Αν το κεντρικό μήνυμα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, το οποίο δημοσιεύτηκε πριν από 170 χρόνια, ήταν το συμπέρασμα πως «η ιστορία όλων των ώς τώρα κοινωνιών είναι η ιστορία των ταξικών αγώνων», το βασικό μήνυμα του παρόντος μανιφέστου για την κοινωνική πρόοδο είναι ότι η δικαιοσύνη μπορεί ασφαλώς να ενισχυθεί και ότι η κοινωνική πρόοδος μπορεί να προαχθεί σημαντικά, αν συνδυάσουμε ένα εποικοδομητικό όραμα με προσεκτικά σχεδιασμένες αλλαγές στους θεσμούς και τις κοινωνικές συμβάσεις.

Στις σημερινές συζητήσεις για την πολιτική οικονομία, ίσως αναλώσαμε πάρα πολύ χρόνο υποστηρίζοντας επιχειρήματα είτε υπέρ είτε κατά της οικονομίας της αγοράς. Θα πρέπει πλέον να αναγνωρίσουμε ότι οι θεσμοί της αγοράς είναι ένα αναγκαίο, αλλά σε καμία περίπτωση επαρκές, θεμέλιο μιας δίκαιης κοινωνίας – μιας κοινωνίας που θα εγγυάται την ακριβοδικία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν περιορίζεται στη –συχνά άκριτη– αξιοποίηση της οικονομίας της αγοράς, αλλά επιβάλλει επίσης ορισμένες προτεραιότητες και ορισμένους αποκλεισμούς που μπορούν στο σύνολό τους να αποτελέσουν αντικείμενο αμφισβήτησης και έντονης κριτικής.

Ελπίζω το μανιφέστο αυτό, το οποίο βασίζεται στα ευρήματα επισταμένων ερευνών, να δώσει το έναυσμα για πρωτοβουλίες που θα αλλάξουν το πρόσωπο του σύγχρονου κόσμου. Απαιτούνται ριζικές αλλαγές στον χαοτικό και άδικο κόσμο στον οποίο ζούμε, και έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι το θετικό όραμα και οι εποικοδομητικές προτάσεις που παρουσιάζονται στο ανά χείρας μανιφέστο θα συμβάλουν αποφασιστικά σε αυτόν τον τόσο αναγκαίο μετασχηματισμό. Δύσκολα θα μπορούσε να υπερβάλει κανείς, όσον αφορά την παγκόσμια εμβέλεια ενός τόσο φιλόδοξου μανιφέστου.

Από τα Προλεγόμενα του Amartya Sen

 

 

Πρόκειται για ένα σπουδαίο και απολύτως αναγκαίο βιβλίο. Η ανάλυσή του όσον αφορά τα δεινά της σύγχρονης κοινωνίας είναι τόσο διορατική, όσο οξυδερκές είναι το όραμά του για την υπέρβαση των ποικίλων παραδόξων και διλημμάτων.

Σταθμίζει προσεκτικά τις παγίδες, τους κινδύνους και τις ευκαιρίες της κατάστασης που επικρατεί σήμερα στην παγκόσμια οικονομία και πολιτική, και χαράσσει με φαντασία νέους δρόμους για έναν μελλοντικό κόσμο, ο οποίος θα είναι ταυτόχρονα πιο δίκαιος, πιο δημοκρατικός και πιο βιώσιμος. Ένα βιβλίο που πρέπει οπωσδήποτε να διαβαστεί.

Hartmut Rosa, καθηγητής κοινωνιολογίας και κοινωνικής θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Friedrich Schiller

 

***

Απορρύθμιση, οικονομική κρίση, κοινωνικές εντάσεις, αποσταθεροποίηση της δημοκρατίας σε διάφορες χώρες, πόλεμοι: την περίοδο 1980-2030 θα ξαναπαιχθεί άραγε το δράμα της περιόδου 1890-1940, συνοδευόμενο επιπλέον από μια πρωτοφανή οικολογική καταστροφή;

Η κατάσταση γίνεται όλο και πιο ανησυχητική. Είναι αδύνατον να αποδεχθούμε την εμφανή δυσαναλογία ανάμεσα στις τεράστιες δυνατότητες που μας προσφέρονται σήμερα και τις απίστευτα χαμηλές επιδόσεις των κυβερνήσεων και των θεσμών. Τα προβλήματα είναι ορατά, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, μπορούμε να κάνουμε κάτι καλύτερο, μπορούμε να οικοδομήσουμε μια καλύτερη κοινωνία.

Το παρόν βιβλίο βασίζεται στη δουλειά του Διεθνούς Πάνελ για την Κοινωνική Πρόοδο, στο οποίο συμμετείχαν πάνω από 300 ερευνητές των κοινωνικών επιστημών από όλο τον κόσμο. Το μανιφέστο, που προέκυψε, προτείνει ένα όραμα θεμελιωμένο σε έναν νέο τρόπο σκέψης που οδηγεί στη βαθιά μεταρρύθμιση των αγορών, των επιχειρήσεων, των πολιτικών κοινωνικής προστασίας και των μηχανισμών της δημοκρατικής διαβούλευσης.

Απευθύνει ένα μήνυμα ελπίδας και μια έκκληση για δράση, τη στιγμή που καινοφανείς απειλές υπονομεύουν το μέλλον και οι ιδεολογίες του περασμένου αιώνα έχουν χάσει την αξιοπιστία τους. Ούτε, όμως, η κατάρρευση των ψευδαισθήσεων ούτε η επικράτηση του καπιταλισμού μπορούν να καταπνίξουν το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη.

 

***

Ο Marc Fleurbaey, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Princeton, συνέγραψε το ανά χείρας βιβλίο σε συνεργασία με τους:

 

–              Olivier Bouin, διευθυντή του ιδρύματος RFIEA Foundation

 

–              Marie-Laure Salles-Djelic, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού (Sciences-Po)

 

–              Ravi Kanbur, καθηγητή οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Cornell της Νέας Υόρκης

 

–              Helga Nowotny, ομότιμη καθηγήτρια κοινωνιολογίας της επιστήμης στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης (ETH)

 

–              Elisa Reis, καθηγήτρια πολιτικής κοινωνιολογίας στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο.

 

Πρόλογος: Amartya Sen, καθηγητής οικονομικών και φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, βραβείο Νόμπελ Οικονομίας. (Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί το βιβλίο του Η ιδέα της δικαιοσύνης.)

 

 

Bruno Latour

«Πού θα προσγειωθούμε;»

Δοκίμιο πολιτικού προσανατολισμού στο Νέο Κλιματικό Καθεστώς

μετάφραση: Άγγελος Μουταφίδης

 

Στόχος του παρόντος δοκιμίου δεν είναι άλλος από το ν’ αδράξει την ευκαιρία της εκλογής του Ντόναλντ Τραμπ, την 11η Νοεμβρίου 2016, προκειμένου να συνδέσει μεταξύ τους τρία φαινόμενα, τα οποία οι σχολιαστές έχουν ήδη εντοπίσει, χωρίς ωστόσο ν’ αντιλαμβάνονται πάντοτε τον δεσμό τους – και, κατά συνέπεια, χωρίς ν’ αντιλαμβάνονται την τεράστια πολιτική ενέργεια που θα μπορούσε κανείς ν’ αντλήσει από τη συσχέτισή τους.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, στον άμεσο απόηχο της «νίκης απέναντι στον κομμουνισμό» που συμβολίστηκε με την πτώση του τείχους του Βερολίνου, τη στιγμή μάλιστα που ορισμένοι πιστεύουν ότι η ιστορία έχει ολοκληρώσει τη διαδρομή της, μια διαφορετική ιστορία πραγματοποιεί υπογείως το δικό της ξεκίνημα. 

Η ιστορία αυτή σημαδεύεται αρχικά από την αποκαλούμενη «απορρύθμιση», η οποία θα προσδώσει στη λέξη «παγκοσμιοποίηση» ένα ολοένα και πιο απαξιωτικό νόημα· αλλά γίνεται επίσης μάρτυρας, σε κάθε χώρα ταυτόχρονα, μιας όλο και πιο ιλιγγιώδους έκρηξης των ανισοτήτων· τέλος, γεγονός που υπογραμμίζεται σπανιότερα, την εποχή αυτή εκκινεί μια συστηματική επιχείρηση άρνησης της κλιματικής αλλαγής. (Η λέξη «κλίμα» προσλαμβάνει εδώ τη γενικότερη σημασία των σχέσεων των ανθρώπινων όντων με τις υλικές συνθήκες ύπαρξής τους.)

Το δοκίμιο αυτό προτείνει να θεωρήσουμε τα τρία αυτά φαινόμενα ως συμπτώματα της ίδιας ιστορικής συνθήκης: τα πάντα συντελούνται ως εάν μια σημαντική μερίδα των διευθυνουσών τάξεων (ό,τι, μ’ έναν υπερβολικά αόριστο τρόπο, αποκαλούμε σήμερα «ελίτ») είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο επίγειος χώρος δεν θα μπορούσε από δω και στο εξής να είναι αρκετός ώστε να φιλοξενεί τόσο εκείνες όσο και τους υπόλοιπους κατοίκους του.

Αποφάσισαν, κατά συνέπεια, πως ήταν πλέον ανώφελο να συμπεριφέρονται ως εάν η ιστορία να εξακολουθούσε να πορεύεται προς έναν κοινό ορίζοντα όπου «το σύνολο των ανθρώπων» θα μπορούσε να έχει ίση πρόσβαση στην ευημερία. Από τη δεκαετία του ’80 και εξής, οι διευθύνουσες τάξεις παύουν πλέον να προσποιούνται ότι κατέχουν κάποιον διευθυντικό ρόλο, για να καταφύγουν σε μια έξοδο από τον κόσμο. Αλλόφρονες από την απουσία ενός κοινού κόσμου, τον οποίο θα μπορούσαμε να μοιραζόμαστε, βιώνουμε σήμερα το σύνολο των συνεπειών αυτής της φυγής, ένα από τα σύμβολα της οποίας είναι μεταξύ άλλων και ο Ντόναλντ Τραμπ.

Η υπόθεσή μας είναι ότι οι πολιτικές διαμάχες της τελευταίας πεντηκονταετίας παραμένουν για μας ακατανόητες όσο δεν αποδίδουμε μια κεντρική θέση στο κλιματικό ζήτημα και στην απάρνησή του. Αν συνεχίσουμε να παραβλέπουμε το γεγονός ότι έχουμε εισέλθει σ’ ένα Νέο Κλιματικό Καθεστώς, δεν θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε ούτε την έκρηξη των ανισοτήτων, ούτε την έκταση των απορρυθμίσεων, ούτε την κριτική στην παγκοσμιοποίηση, ούτε, κυρίως, την πανικόβλητη επιθυμία επιστροφής στις παλιές προστατευτικές δικλείδες του εθνικού κράτους – ό,τι, αδίκως, αποκαλούμε «άνοδο του λαϊκισμού».

Προκειμένου ν’ αντισταθούμε σ’ αυτή την απώλεια κοινού προσανατολισμού, θα πρέπει να προσεδαφιστούμε σε κάποιον τόπο. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να μάθουμε πώς μπορούμε να προσανατολιστούμε. Και να σχεδιάσουμε, συνεπώς, κάτι σαν έναν χάρτη των θέσεων που μας επιβάλλονται από το νέο τοπίο, εντός του οποίου επαναπροσδιορίζονται όχι μόνο τα πάθη της δημόσιας ζωής, μα και τα διακυβεύματά της.

 Οι σκέψεις που ακολουθούν, γραμμένες σ’ ένα ύφος ηθελημένα απότομο, επιχειρούν να διερευνήσουν κατά πόσον θα μπορούσαμε να διοχετεύσουμε ορισμένα πολιτικά συναισθήματα σε νέες κατευθύνσεις.

 Ο συγγραφέας, χωρίς να διαθέτει την παραμικρή αυθεντία στο πεδίο των πολιτικών επιστημών, δεν μπορεί να προσφέρει στους αναγνώστες του παρά μόνο την ευκαιρία να διαψεύσουν τούτη την υπόθεση εργασίας, και να αναζητήσουν καλύτερες.

Μπ. Λ.

***

 

Ο Μπρούνο Λατούρ γεννήθηκε το 1947 στην πόλη Μπων της Γαλλίας.

 Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Τουρ. Agrégé της φιλοσοφίας, εργάστηκε ως ερευνητής στο εργαστήριο ανθρωπολογίας του Ινστιτούτου ORSTOM στην Ακτή του Ελεφαντοστού και η διαμόρφωση της σκέψης του οφείλει πολλά στον Michel Serres. Το 1998 εξελέγη καθηγητής στην École des Mines και το 2006 καθηγητής κοινωνιολογίας και ανθρωπολογίας στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών, όπου διδάσκει και σήμερα ως ομότιμος καθηγητής. Είναι επίτιμος διδάκτωρ των Πανεπιστημίων Λουντ, Λωζάνης, Μόντρεαλ, Γκέτεμποργκ, Γουόρικ και Εδιμβούργου.

 Έχει διδάξει, μεταξύ άλλων, και στα Πανεπιστήμια Cornell, Κολωνίας και Καρλσρούης. Είναι μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών. Το 2013 τιμήθηκε με το βραβείο Holberg. Το έργο του επηρέασε σημαντικά το κίνημα της πολιτικής οικολογίας και το κίνημα για τα δικαιώματα των ζώων.

Στα ελληνικά, έχουν κυκλοφορήσει επίσης τα βιβλία του: «Παστέρ, ο αγώνας κατά των μικροβίων» (Πατάκης, 1990) και «Ουδέποτε υπήρξαμε μοντέρνοι: Δοκίμιο συμμετρικής ανθρωπολογίας» (Σύναλμα, 2000).

 

 

William Marx

«Το μίσος για τη λογοτεχνία»

Μετάφραση: Αντώνης Αθανασόπουλος

Επιμέλεια: Αγγελίνα Μιχάλη

 

Επιτέθηκαν στη λογοτεχνία, τη λοιδόρησαν, την καταδίκασαν, με κάθε πρόσχημα και ανεξαρτήτως καθεστώτος, με τις καλύτερες ή τις χειρότερες προθέσεις, για λόγους αστείους ή ενίοτε και σοβαρούς. Εξόρισαν τους ποιητές και έκαψαν τα βιβλία τους ‒ ή τουλάχιστον προσπάθησαν να το κάνουν.

Εδώ και 2.500 χρόνια, η λογοτεχνία γίνεται στόχος ποικίλων επικρίσεων και κατηγοριών, που διατυπώνονται από φιλοσόφους και θεολόγους, ιερείς και παιδαγωγούς, επιστήμονες και κοινωνιολόγους, βασιλείς, αυτοκράτορες, ή ακόμα και προέδρους.

Από τον Πλάτωνα ώς τον Νικολά Σαρκοζί, τούτο το βιβλίο παρουσιάζει όλα τα στοιχεία που προσκομίστηκαν σε αυτή την εξωφρενική δίκη, συνθέτει την τοιχογραφία ενός απίστευτου κόσμου με γκροτέσκες και γελοίες φιγούρες, και αφηγείται, με τον τρόπο του, μια άλλη ιστορία της δυτικής λογοτεχνίας, από τις απαρχές της: γεμάτη βουή και μανία, ανοησία, υποκρισία και άγνοια, με τις έριδες και τις μάχες της, τις ήττες και τους θριάμβους της, τους στρατηγούς, τους προδότες και τους ήρωές της.

Μέσα από το μίσος για τη λογοτεχνία αποκαλύπτεται το κρυφό πρόσωπο της ιστορίας της λογοτεχνίας ‒ εκείνο που της δίνει ίσως το αληθινό της νόημα.

 

***

 

Οξύ και ακριβές δοκίμιο, στο οποίο καταγράφονται οι χίλιες και μία επιθέσεις εναντίον της λογοτεχνίας, από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Με επιστημονική εμβρίθεια, σαφήνεια, αλλά και ένα χιούμορ ιδιαιτέρως αναζωογονητικό.

Le Point

 

Εξαίσιος στοχασμός για μια τέχνη η οποία, όσο δέχεται τις επιθέσεις της κριτικής, τόσο πιο ακμαία γίνεται.

Le Monde

 

Λίβελος αλλά και υπερασπιστικός λόγος, εποποιία μα και πικαρέσκο μυθιστόρημα, παθιασμένο έργο, τόσο για το βάθος του όσο και για τις λεπτές αποχρώσεις του ύφους του, αυτό το βιβλίο επιτυγχάνει με εντυπωσιακό τρόπο –κι ας είναι μια πολυχρησιμοποιημένη έκφραση– να αναζωπυρώσει την αγάπη μας για τη λογοτεχνία.

Nonfiction.fr

 

 

***

Ο Γουίλιαμ Μαρξ γεννήθηκε στο Villeneuve-lès-Avignon της Γαλλίας το 1966.

Απόφοιτος της École normale supérieure, agrégé της κλασικής φιλολογίας, διδάκτωρ της συγκριτικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Λυών και στο Πανεπιστήμιο Paris-VIII (Βενσέν-Σαιν Ντενί). Το 2006 εξελέγη καθηγητής γαλλικής και συγκριτικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ορλεάνης, το 2009 καθηγητής συγκριτικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris X (Ναντέρ) και το 2019 καθηγητής στο Collège de France, στην έδρα της συγκριτικής φιλολογίας.

Είναι επίτιμο μέλος του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Γαλλίας και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του Wissenschaftskolleg του Βερολίνου. Έχει τιμηθεί με το βραβείο Montyon της Γαλλικής Ακαδημίας και έχει διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και στο Πανεπιστήμιο Brown στις ΗΠΑ.

 

 

Corine Pelluchon

«Ηθική της υπόληψης»

μετάφραση: Γιώργος Φαράκλας

 

Η Κορίν Πελλυσόν δεν ασχολείται με τη φιλοσοφία μόνο για την απόλαυση που προσφέρουν οι ιδέες, η θεωρία και τα ποικίλα διανοητικά παιχνίδια. Ο στόχος της είναι πολιτικός: να αφυπνιστεί η συνείδηση των ανθρώπων ώστε να μετασχηματιστούν σταδιακά η κοινωνία, το μοντέλο ανάπτυξης και παραγωγής, η οργάνωση της εργασίας, ο τρόπος ζωής.

Η Κορίν Πελλυσόν φοβάται το φάσμα της αποανθρωποποίησης που πλανάται πάνω από τις ζωές μας. Μπροστά σε αυτό τον τρομερό κίνδυνο, αναλαμβάνει την αποστολή να αγωνιστεί για έναν κόσμο κατοικήσιμο, προσαρμοσμένο στις οικολογικές απαιτήσεις και πιο δίκαιο, τόσο για τα ανθρώπινα όσο και για τα μη ανθρώπινα έμβια όντα.

Ξεκινά από την εμπειρία της τρωτότητας, της κατάθλιψης, των δύσκολων συνθηκών ζωής που η θέλησή μας από μόνη της δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει. Το να υποφέρει κανείς αποτελεί φιλοσοφικό πρόβλημα, υποστηρίζει η συγγραφέας. Η φιλοσοφία, πέρα από την αυστηρότητα, τη δύναμη του επιχειρήματος, τη συνέπεια και τον Ορθό Λόγο, χρειάζεται επιπροσθέτως το συναίσθημα, την πνευματικότητα, το σώμα, τους ανθρώπους, τα ζώα, τον κόσμο.

Η Ηθική της υπόληψης είναι ένα βιβλίο φιλόδοξο, πυκνό, απαιτητικό και σπουδαίο, ένα έργο που αξίζει να διαβαστεί. Επικαλείται την αρχαία και την κλασική φιλοσοφία, την ηθική των αρετών, την πολιτική θεωρία, την ψυχολογία και την οικολογία, για να αναστοχαστεί θεμελιώδη ζητήματα: το περιβάλλον, την υπόθεση των ζώων, τη δημοκρατία.

Συναρθρώνει την ατομική ευαισθησία με την πολιτική, την ηθική και την οικολογική ευθύνη. Στόχος: Η συναισθηματική και ηθική αλλαγή όλων μας, ώστε να επιθυμήσουμε έναν κόσμο λιγότερο βίαιο και πολύ πιο δίκαιο – και να εργαστούμε γι’ αυτόν.

Roger-Pol Droit, Le Monde

 

***

 

Ακολουθεί απόσπασμα του βιβλίου:

 

Ἐπὶ αἰῶνες ὁ Θεός, τὸ σύμπαν, ἡ παράδοση καὶ τὰ ἔθιμα ἦσαν τὸ θεμέλιο τῆς ἠθικῆς. Στὶς βιομηχανοποιημένες κοινωνίες αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦν πιὰ σημεῖα ἀναφορᾶς γιὰ τὴν ἀτομικὴ καὶ συλλογικὴ ζωή. Κατὰ τὰ ἄλλα, οὔτε ὁ ὀρθὸς λόγος ―ποὺ φώτιζε τὰ ἄτομα καὶ ὅριζε τὴν πορεία τῆς Ἱστορίας κατὰ τὴν νεωτερικὴ περίοδο τοῦ Διαφωτισμοῦ― εἶναι ἕνας ἀλάθητος ὁδηγὸς ποὺ μᾶς κατευθύνει στὴν εὐτυχία, τὴν προκοπὴ καὶ τὴν εἰρήνη.

Στὸ σημερινὸ πλαίσιο, μὲ κάθε στοιχεῖο νὰ ἔχει ἀντίκτυπο στὸ σύνολο τῆς γαιόσφαιρας καὶ μὲ τὸ μέλλον νὰ εἶναι ἀβέβαιο λόγῳ τῶν περιβαλλοντικῶν καὶ τεχνολογικῶν προκλήσεων μὲ τὶς ὁποῖες ἐρχόμαστε ἀντιμέτωποι, πρέπει νὰ βροῦμε τὰ μέσα γιὰ νὰ μεταβοῦμε σὲ ἕνα πρότυπο ἀνάπτυξης οἰκολογικὰ βιώσιμο καὶ δικαιότερο.

Στὸ ἀνὰ χείρας βιβλίο, αὐτὴ ἡ ἔρευνα μὲ ἔφερε σὲ «διάλογο» μὲ μεγάλους στοχαστὲς ποὺ μποροῦν νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ οἰκοδομήσουμε μιὰ ἠθικὴ ποὺ θὰ ἀνταποκρίνεται στὰ προβλήματα τῆς ἐποχῆς μας, ἰδίως σὲ ὅσα συνδέονται μὲ τὸ περιβάλλον, μὲ τὴν κακοποίηση τῶν ζώων καὶ μὲ τὸν οἰκονομισμό.

Καθὼς τὸ κεντρικὸ σήμερα ἐρώτημα εἶναι πῶς νὰ μεταβοῦμε ἀπὸ τὴν θεωρία στὴν πράξη, ἀπὸ τὴν συνειδητοποίηση στὴν ἀνάληψη δράσεως, ἐπέλεξα μιὰ προσέγγιση τῆς ἠθικῆς ποὺ ἀποδίδει καθοριστικὴ σημασία στὰ συγκεκριμένα κίνητρα τῶν ἀτόμων, στὶς παραστάσεις τους, ἀλλὰ καὶ στὶς συγκινήσεις, στὰ συναισθήματά τους καὶ στὰ ἠθικὰ γνωρίσματα ποὺ ἐνδέχεται νὰ τὰ ὠθήσουν νὰ ἀλλάξουν τοὺς τρόπους διαβίωσής τους καὶ νὰ ἀσκήσουν τὶς ἱκανότητές τους γιὰ πράξη σὲ ἠθικὸ καὶ σὲ πολιτικὸ ἐπίπεδο.

Ἡ μέριμνα γιὰ τὸν ἑαυτὸ δὲν εἶναι ―ὅπως ἡ στωικὴ «ἐπιμέλεια ἑαυτοῦ»― μιὰ ἁπλὴ ἰατρικὴ τῆς ψυχῆς προτιθέμενη νὰ μᾶς θεραπεύσει ἀπὸ τὴν ἄγνοιά μας καὶ τὴν δουλεία μας. Στηρίζεται στὴν ἀγάπη τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς δικαιοσύνης, καὶ συνεπάγεται τὴν μέριμνα γιὰ τὸν κόσμο. Ἡ σχέση μὲ τὸν ἑαυτό μας εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς σχέσης μας μὲ τοὺς ἄλλους, ἀνθρωπίνων καὶ μή, μὲ τὴν πολιτική, μὲ τὴν οἰκονομία καὶ μὲ τὴν φύση· ὁρίζει ὅλες τὶς διυποκειμενικὲς ἢ περιβαλλοντικὲς ἀρετὲς ποὺ συγκροτοῦν ἕναν ἀστερισμὸ στὸ πλαίσιο τῆς ὑπόληψης.

Ὑπόληψη λέγεται ἡ σφαιρικὴ στάση ποὺ αἰτιολογεῖ ὅλες τὶς ἀρετὲς καὶ ἐξηγεῖ γιατί αὐτὲς συναποτελοῦν ἕνα συνεκτικὸ καὶ ἁρμονικὸ σύνολο. Ὡστόσο αὐτὴ ἡ σχέση μὲ τὸν ἑαυτό μας δὲν θεσπίζεται μόνον ἀπὸ τὴν ὀρθολογικότητα, γιατὶ ὅρος ὕπαρξης τῆς ὑπόληψης εἶναι πρωτίστως ἡ ταπεινοφροσύνη.

Ἡ ταπεινοφροσύνη δὲν εἶναι μιὰ ἀρετὴ ἀλλὰ τὸ πρῶτο βῆμα πρὸς τὴν ὑπόληψη· δουλειά της εἶναι νὰ θυμίζει στὸ ὑποκείμενο ὅτι πρέπει πάντα νὰ εἶναι σὲ ἐγρήγορση, γιὰ νὰ ἀποφύγει τὴν ψευδαίσθηση τῆς παντοδυναμίας καὶ νὰ ἀντισταθεῖ στὸν πειρασμὸ τῆς κυριαρχίας. Ἡ ταπεινοφροσύνη πονάει μέν, ἀλλὰ προικίζει τὸ πρόσωπο μὲ πραότητα καὶ γεννᾶ τὴν συμπόνοια. Χωρὶς ταπεινοφροσύνη, δὲν ὑπάρχει πρόσβαση στὴν ἀλήθεια οὔτε ἀγάπη τοῦ πλησίον, καὶ μᾶς λείπει ἡ ἀναγκαία ἠθικὴ ἀτμόσφαιρα γιὰ νὰ ἀσκοῦμε ὅλες τὶς ὑπόλοιπες ἀρετές.

Ἡ σημασία αὐτῆς τῆς ἔννοιας, ποὺ δὲν ἀπαντᾶ στοὺς [ἀρχαίους] Ἕλληνες, δείχνει πῶς ὁ χριστιανισμὸς συνεισέφερε στὴν μετεξέλιξη τῆς ἀρχαίας σκέψης.

Ἡ ὑπόληψη, σὲ ἀντίθεση μὲ τὶς ἠθικὲς τοῦ καθήκοντος, μὲ τὶς ἀρχαῖες φιλοσοφίες, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν λεβινασιανὴ ἠθικὴ τῆς εὐθύνης, προϋποθέτει ἕνα ἄνοιγμα τοῦ ἑαυτοῦ μας μὲ ἀφετηρία τὸν ἄλλο καὶ ἕνα βάθεμα τοῦ ὑποκειμένου ποὺ βιώνει στὴν καρδιά του καὶ στὴν σάρκα του αὐτὴ τὴν παρουσία τοῦ ἢ ἀκόμα καὶ τῶν ἄλλων, καὶ ποὺ οὕτως εἰπεῖν ταξιδεύεται ἐκ τῶν ἔσω. Ἐπειδὴ ἡ ἀγάπη νοεῖται ὡς βάθεμα τῆς σαρκικῆς κατάστασής μας, εἶναι ἐλεύθερη, καὶ κρύβει μέσα της τὴν ὑπόσχεση μιᾶς ἐπέκτασης στὰ ἄλλα ζῶντα, ἡ ὁποία κορυφώνεται στὴν ὑπόληψη.

 

***

Η Κορίν Πελλυσόν γεννήθηκε το 1967 στο Barbezieux-Saint-Hilaire της Γαλλίας.

Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Paris IV (Σορβόννη), όπου και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ. Agrégée της φιλοσοφίας, είναι καθηγήτρια φιλοσοφίας και ηθικής στο Πανεπιστήμιο Paris-Est-Marne-la-Vallée.

Τιμήθηκε με τα βραβεία François Furet για το βιβλίο της Leo Strauss: une autre raison, d’autres Lumières, Grand Prix Moron της Γαλλικής Ακαδημίας για το βιβλίο της Éléments pour une éthique de la vulnérabilité: les hommes, les animaux, la nature, Édouard Bonnefous της Γαλλικής Ακαδημίας Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών για το βιβλίο της Les Nourritures: philosophie du corps politique, και με το βραβείο Paris-Liège για το ίδιο βιβλίο.

Είναι μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Nicolas Hulot για τη φύση και τον άνθρωπο, και έχει αναπτύξει έντονη δράση για την οικολογία και την υπόθεση των ζώων (ειδικότερα με το βιβλίο της Manifeste animaliste).

 

 

Olivier Roy

«Η Ευρώπη είναι χριστιανική;»

μετάφραση: Βάλια Καϊμάκη

 

Είναι σήμερα η Ευρώπη χριστιανική; Και αν ναι, με ποιον τρόπο; Μπορεί να διατηρήσει τον χριστιανικό της χαρακτήρα υιοθετώντας νοσταλγικές, αυταρχικές και ταυτοτικές απόψεις και θέσεις;

Στο όνομα ποιου χριστιανισμού μιλούν άραγε όλοι εκείνοι που, πολλές φορές με φανατισμό, διεκδικούν την υπεράσπιση «των χριστιανικών αξιών» απέναντι σε δύο απειλητικούς «εχθρούς», την εκκοσμικευμένη κοινωνία και το κατακτητικό Ισλάμ;

Οι Ευρωπαίοι, υποστηρίζει ο συγγραφέας, μπορεί πράγματι να νιώθουν ορφανεμένοι από τη χριστιανική κληρονομιά τους. Αυτή, όμως αν είναι να αναβιώσει, δεν θα στηριχτεί ούτε σε μια παράδοση που έχει πια σβήσει, ούτε σε νομοθετικές ρυθμίσεις και παρεμβάσεις, όπως απαιτούν η συντηρητική Δεξιά και οι διάφορες φονταμενταλιστικές τάσεις.

Ο χριστιανισμός δεν μπορεί να παραμείνει ένα αυτοαναφορικό και περίκλειστο σύστημα αξιών που εδράζεται στον ισχυρό βραχίονα του κράτους. Πρέπει να επαναφέρει στο προσκήνιο το πνευματικό του στοιχείο και να καταστεί εκ νέου «προφητικός». Η έννοια της ελευθερίας πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο, ώστε να αναπτυχθεί μια θεολογία ανοιχτή στον κόσμο και τις περιπέτειές του.

 

***

Με ένα δοκίμιο που προκαλεί αίσθηση, ο Ολιβιέ Ρουά διερωτάται: Ποια είναι η θέση της θρησκείας και του χριστιανισμού στις εκκοσμικευμένες κοινωνίες;

L’Obs

 

Ο δοκιμιογράφος Ολιβιέ Ρουά περιγράφει με δεξιοτεχνία την παρακμή του ευρωπαϊκού χριστιανισμού και την αποτυχία του ταυτοτικού πολέμου «υπέρ των χριστιανικών αξιών». Αλλά η «προφητική οδός» παραμένει ανοιχτή.

Le Figaro

 

Βαθύς γνώστης του θέματος, ο Ολιβιέ Ρουά επιτυγχάνει να μας προσανατολίσει με ακρίβεια σε μια συζήτηση που πολύ συχνά χαρακτηρίζεται από σύγχυση και υστεροβουλία.

Libération

 

Ένα βιβλίο πυκνό και συναρπαστικό.

Le Canard enchaîné

 

 

* * *

 

Ο Ολιβιέ Ρουά γεννήθηκε το 1949 στη Λα Ροσέλ. Είναι διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της Γαλλίας, καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας, και θεωρείται ένας από τους εγκυρότερους, παγκοσμίως, μελετητές του πολιτικού Ισλάμ.

Από το 1985 μέχρι σήμερα, έχει εκδώσει πολλά βιβλία και έχει δημοσιεύσει δεκάδες μελέτες και άρθρα για το θέμα. Στα ελληνικά, έχουν κυκλοφορήσει επίσης τα βιβλία του Η τζιχάντ και ο θάνατος (Πόλις, 2017), Το παγκοσμιοποιημένο Ισλάμ (Scripta, 2006) και Οι αυταπάτες της 11ης Σεπτεβρίου (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2003).

 

 

Daniel Schneidermann

«Βερολίνο, 1933

Ο διεθνής Τύπος μπροστά στον Χίτλερ»

Μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας

 

Tον Ιανουάριο του 1933, όταν ο Χίτλερ ανεβαίνει στην εξουσία, διακόσιοι περίπου ξένοι δημοσιογράφοι είναι διαπιστευμένοι στο Βερολίνο. Ελάχιστοι από αυτούς θα απελαθούν. Οι περισσότεροι θα παραμείνουν στην πρωτεύουσα του Ράιχ.

Αμερικανοί, Βρετανοί, Γάλλοι, όλοι τους καλοί γνώστες της Γερμανίας και συχνά γερμανόφιλοι, εργάζονται δηλώνοντας την πίστη τους στην ελευθερία του Τύπου. Οι καθημερινοί τους συνομιλητές, όμως, ονομάζονται Γκέμπελς ή Γκέρινγκ. Ενώ γύρω τους θα αρχίσουν σύντομα να μαίνονται οι διώξεις εναντίον Εβραίων και αντιφρονούντων, αυτοί παλεύουν να αποσπάσουν μια αποκλειστική δήλωση off the record ή να τους γίνει η χάρη να πάρουν συνέντευξη από τον δικτάτορα.

Γιατί δεν προειδοποίησαν τον κόσμο για την παραφροσύνη και τη βαρβαρότητα του χιτλερισμού, χαρακτηριστικά που μπορούσε, ωστόσο, εξαρχής να τα διακρίνει κανείς;

Ο σφοδρός αντικομμουνισμός των εργοδοτών τους, η ατμόσφαιρα μιας εποχής εξοικειωμένης με τους δικτάτορες, η παράλυση μπροστά στα όσα πρωτόγνωρα αντικρίζουν τα μάτια τους, και χιλιάδες ακόμα λόγοι: όλα αυτά συμβάλλουν στο να επικρατήσει μια συλλογική μιντιακή τύφλωση που θα οδηγήσει, από το 1941 και μετά, στην πλήρη άρνηση του Ολοκαυτώματος.

Βασισμένο σε διεξοδική έρευνα των πηγών, το βιβλίο αποτελεί ένα συναρπαστικό χρονικό της καθημερινής ζωής των ξένων δημοσιογράφων στο Βερολίνο, από το 1933 έως το 1941. Μια αφήγηση που τη διαπερνά απ’ άκρου εις άκρον το εξής ερώτημα: Είμαστε βέβαιοι ότι διαθέτουμε σήμερα περισσότερα εφόδια για να κατονομάσουμε το Κακό;

 

***

 

Ένα σπουδαίο έργο για την ιστορία και τη δημοσιογραφία· συναρπαστικό και συγκινητικό βιβλίο, στο σταυροδρόμι της ιστορικής μελέτης και της δημοσιογραφίας.

France Inter

 

Ο Σνάιντερμαν δεν καταγγέλλει απλώς τις σχέσεις συνενοχής που καλλιεργήθηκαν εκείνη την εποχή, αλλά καλεί το σύνολο των δημοσιογράφων να συνειδητοποιήσουν την ευθύνη τους σήμερα, που τα αυταρχικά και λαϊκιστικά κινήματα επιστρέφουν πανίσχυρα. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, χρειαζόμαστε μια δημοσιογραφία που θα στηρίζεται στη διορατικότητα, την ακεραιότητα και την ανεξαρτησία.

Le Monde

 

Το βιβλίο διαβάζεται σαν μυθιστόρημα. Μας οδηγεί με επιτυχία μέσα στους διαδρόμους των εφημερίδων, την εποχή που όλοι οι δημοσιογράφοι συναγωνίζονταν ποιος θα ήταν ο πρώτος που θα έπαιρνε συνέντευξη από τον Χίτλερ· ή στο Βερολίνο, από όπου απελαύνεται η θαρραλέα ανταποκρίτρια Dorothy Thompson, ένοχη γιατί προσπάθησε να δώσει πρόσωπο και όνομα στους αφανείς Εβραίους που οδηγούνταν στην εξόντωση.

Le Point

 

Ιστορικό βιβλίο ή μελέτη για τη δημοσιογραφία; Ο συγγραφέας δεν επιλέγει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Και αυτό που ενδεχομένως θα αποτελούσε αδυναμία αποδεικνύεται εδώ προτέρημα – χάρη και στη ζωντανή πένα του συγγραφέα. Η ερευνητική δουλειά του είναι εντυπωσιακή.

Libération

 

Το βιβλίο διαβάζεται σαν ένα υπέροχο θρίλερ, έστω κι αν γνωρίζουμε το τέλος.

Marianne

 

***

 

Ο Ντανιέλ Σνάιντερμαν γεννήθηκε το 1958 στο Παρίσι. Σπούδασε ΜΜΕ και το 1979 άρχισε να εργάζεται στην εφημερίδα Le Monde. Υπήρξε για χρόνια δικαστικός συντάκτης της εφημερίδας και έγραψε αρκετά σχετικά βιβλία. Το 1992 ανέλαβε στη στήλη της κριτικής των ΜΜΕ.

Το 2003, στο βιβλίο του Le Cauchemar mèdiatique, επικρίνει τη στάση της εφημερίδας του στην περίφημη διαμάχη γύρω από την έκδοση του επικριτικού για τη Le Monde βιβλίου των Pierre Péan και Philippe Cohen La face cachée du «Monde», με συνέπεια να απολυθεί. Ο Σνάιντερμαν ξεκίνησε έναν τετραετή δικαστικό αγώνα και τελικά δικαιώθηκε. Σήμερα εργάζεται ως κριτικός των ΜΜΕ στην εφημερίδα Libération και διευθύνει το σάιτ Arrêt sur images.

Το βιβλίο του Βερολίνο, 1933: ο διεθνής Τύπος μπροστά στον Χίτλερ τιμήθηκε με το βραβείο Assises du journalisme, 2019.

 

 

Γιάννης Σεργόπουλος

«Στο ΕΑΤ-ΕΣΑ

Μια μαρτυρία για τα χρόνια της δικτατορίας»

 

Κάθε χρόνο στις 23 Ιουλίου πραγματοποιείται μια σεμνή τελετή στα κρατητήρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ, άλλοτε τόπο βασανιστηρίων και σήμερα Μουσείο Αντιδικτατορικής Δημοκρατικής Αντίστασης. Στο προαύλιο βρίσκεται η προτομή του Σπύρου Μουστακλή. Πολιτικά κόμματα και φορείς καταθέτουν στεφάνια. Ακολουθεί μια βουβή περιήγηση στον χώρο των κελιών και η εκδήλωση ολοκληρώνεται με μια σύντομη ομιλία.

Έπειτα από τόσες δεκαετίες, ξανάρχεται στο  μυαλό το ίδιο ερώτημα: Άξιζε τον κόπο; Μήπως οι διαψεύσεις που ακολούθησαν μας οδηγούν σε μια επανατοποθέτηση; Για μένα, η ανάγκη να γράψω αυτό το βιβλίο λειτούργησε απελευθερωτικά. Η μνήμη δεν είχε ξεθωριάσει, λες και περίμενε να έρθει η ώρα να καταγραφεί εκείνη η «περιπέτεια» που ζήσαμε τότε.  

Η ιστορική δράση κρίνεται μέσα στο πλαίσιο των συνθηκών που τη γέννησαν. Η χούντα του 1967-1974 υπήρξε μια ύβρις. Τόσο εγώ όσο και άλλοι θεωρήσαμε ότι δεν μας ταίριαζε να παραμείνουμε αδρανείς απέναντί της. Τώρα όμως, βλέποντας τα πράγματα ύστερα από τόσα χρόνια, εκτιμώ ότι λίγα κάναμε. Έπρεπε να φανούμε ακόμα πιο πείσμονες στον αγώνα μας για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για τη δημοκρατία, για την πατρίδα και την ελευθερία.  

                Κι αυτός είναι ένας αγώνας που συνεχίζεται πάντα, έστω και με άλλες μορφές.

 

***

 

Ο Γιάννης Σεργόπουλος γεννήθηκε το 1950 στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του συμμετείχε ενεργά στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα. Συνελήφθη και κρατήθηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Το ανά χείρας βιβλίο παρουσιάζει τη μαρτυρία του για εκείνα τα χρόνια.

 

 

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς

«Ο αόρατος Λεβιάθαν

Δημοκρατία, δικαιοσύνη και ηθική στα χρόνια της κρίσης»

 

 «Η κατάρρευση δεν είναι μιας στιγμής πράξη,

 μια θεμελιώδης παύση.

 Οι διαδικασίες της ερήμωσης

 είναι οργανωμένη παρακμή»

Έμιλυ Ντίκινσον, μετάφραση Γιώργος Χουλιάρας

 

Κι όμως, νιώθουμε υποχρεωμένοι να προχωρούμε. Το γεγονός ότι η γη κινείται από μόνη της δεν μας εμποδίζει να ψάχνουμε τον εαυτό μας, κινούμενοι σε μια σφαιρική επιφάνεια όπου δεν υπάρχουν ευθείες κι όπου μπορούμε κάθε στιγμή να ξαναβρεθούμε στην αφετηρία ή και στο τελικό ναυάγιο.

Κι αν συχνά επαναλαμβάνουμε τις ίδιες λαθεμένες κινήσεις, αυτό δεν συμβαίνει επειδή κάποιος άλλος έχει ακινητοποιήσει το ένα μας πόδι καρφώνοντάς το στη γη, ούτε επειδή σαν τον παραφρόνα πλοίαρχο Χαττεράς δεν μπορούμε να κινούμαστε παρά μόνο προς την κατεύθυνση ενός Βόρειου Πόλου του οποίου αγνοούμε την ακριβή τοποθεσία.

Ο Νίτσε φαντάστηκε τον Χριστόφορο Κολόμβο να ξεκινά το ταξίδι του προς τον νέο κόσμο απευθύνοντας ένα κάλεσμα προς όλους όσοι μπορούσαν να τον ακούσουν: Αυτό που χρειάζονται οι άνθρωποι… είναι μια καινούργια δικαιοσύνη… Η ηθική γη είναι κι αυτή στρογγυλή. Έχει κι αυτή τους αντίποδες της! Κι οι αντίποδες έχουν δικαίωμα να υπάρχουν! Υπάρχει ακόμα ένας κόσμος που πρέπει να ανακαλυφθεί – και μάλιστα παραπάνω από ένας!

Εμπρός, φιλόσοφοι, στα πλοία. Μπορεί ελπίδα να μην υπάρχει για μας, αλλά η ελπίδα είναι πάντα άπειρη. Ακόμα κι αν δεν μπορεί πια να μας δίνεται, παρά μόνο για χάρη των απελπισμένων.

Από τον επίλογο του βιβλίου

***

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είναι ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

 

 

, Εκδοτικό Πρόγραμμα Πόλις | Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2019

 

 

0

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *